De wraak van de Keltische koningin Boudicca

Groot van gestalte, met weelderige haardos en felle blik: volgens de Grieks-Romeinse geschiedschrijver Cassius Dio was Boudicca een imposante verschijning. Hij beschrijft hoe ze met een speer in de hand een verhoging beklom om de verzamelde krijgers op barse toon toe te spreken. De Romeinen waren niet te vertrouwen, waarschuwde ze haar gehoor. Ze hadden de Britten vernederd en van hun bezittingen beroofd. Toch waren het eigenlijk maar slappelingen, die in warm water baadden en het bed met jongens deelden. Ze tolereerden zelfs de regering van de uitermate verwijfde Nero, die Boudicca Domitia-Nero noemde, een vrouwelijke variant van zijn vaders naam. Nero was volgens haar een keizer die zich niet interesseerde voor het ‘mannelijke’ krijgsbedrijf maar wel dweepte met muziek, toneel en andere frivoliteiten. ‘Moge daarom deze Domitia-Nero niet langer meer koningin zijn over mij of over jullie, strijders!’ besloot ze haar betoog. ‘Laat dat wijf maar zingen en heersen over de Romeinen: ze verdienen niet anders dan slaven van zo’n vrouw te zijn nu ze zich al zo’n lange tijd onder haar tirannie hebben gebogen.’

Het ligt niet voor de hand dat Cassius Dio, die anderhalve eeuw na dato schreef, precies zou weten welke woorden Boudicca had gesproken om haar troepen op te zwepen. De toespraak die hij haar in de mond legde, verwoordde vooral zijn eigen minachting voor Nero’s gebrek aan mannelijkheid en krijgshaftigheid. Zo kon hij vanuit een extern perspectief kritiek op de keizer leveren en benadrukken wat de gevolgen waren wanneer deze zijn militaire plicht verzaakte. Ook de fysieke beschrijving van de Keltische koningin kunnen we maar beter met een korreltje zout nemen: Romeinen stelden zich ‘barbaarse’ noorderlingen nu eenmaal graag als groot en gevaarlijk voor.

Keizerlijke hebzucht
We hebben weinig betrouwbare historische informatie over Boudicca - alleen Tacitus en Cassius Dio schrijven over haar - maar zeker is dat ze in een turbulente tijd leefde. Keizer Claudius, Nero’s voorganger, had in 43 een begin gemaakt met de verovering van Brittannië. Vier legioenen vielen vanaf Gallië het zuidoosten van het eiland binnen en onderwierpen de vele Keltische stammen die er woonden. De verovering nam enkele decennia in beslag en kwam in het hoge noorden van Engeland tot een halt. De overwonnen volken werden aan streng gezag en hoge belastingen onderworpen.

Lokale vorsten die meewerkten, behielden als cliënt-koningen een zekere mate van autonomie. Een van hen was Boudicca’s echtgenoot Prasutagus. Als vorst van de Iceni heerste hij over een welvarende streek waar veel zout gewonnen werd, in de oudheid een kostbare grondstof. Bij zijn overlijden liet hij de helft van zijn koninkrijk aan zijn beide dochters en de andere helft aan Nero na. Blijkbaar was dat niet genoeg om de hebzucht van de keizer te stillen: de Romeinen vielen in 61 het gebied van de Iceni binnen, plunderden de landerijen, ranselden Boudicca af en verkrachtten haar dochters.

Boudicca was woedend en riep haar stamgenoten op om in opstand te komen tegen de Romeinse machthebbers. Ze staken onder meer de steden Camulodunum en Londinium in brand: sporen daarvan zijn archeologisch traceerbaar. Hoe haar verhaal afliep? Dat lees in het aankomende nummer 3 van Geschiedenis Magazine. Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 16 april. Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór donderdag 2 april, dan krijg ook jij dit nummer thuisgestuurd!