In dit nummer
- 5200 km bunkers van de Noordkaap tot Spanje: de Atlantikwall
- 100 jaar Fordisme: naar vijf dagen in de fabriek
- Napoleons Spaanse campagne
- Trends in de keuken: de geschiedenis van koffie
- De Vlucht uit Breda in 1940
- De verre reizen van Pytheas
- De internationale handel in beverbont
- De zaak Jut
- Vijanden van Rome: Shapur van Perzië
- België en de Spaanse Burgeroorlog
- Slavernijstelsel al voor 1863 van binnenuit uitgehold
- De VS aast al eeuwen op Canada
Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 27 augustus. Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór donderdag 13 augustus, dan krijg ook jij dit nummer thuisgestuurd!
Bunkers van de Noordkaap tot Spanje: de Atlantikwall 
Ynskje Penning
In de winter van 1941 komt de Duitse inval in de Sovjet-Unie tot stilstand. De nieuwe rekruten compenseren ternauwernood het miljoen aan Duitse verliezen. Hitler kijkt naar de Atlantische kust. Van de Noordkaap tot Biarritz zijn grote legereenheden gestationeerd, die af zitten te wachten of er een invasie komt. Dat moet anders: Berlijn kan hele legereenheden naar het oostfront verplaatsen als er een Atlantikwall komt, een keten bunkers en andere verdedigingswerken van duizenden kilometers lang. Hitler gelooft er sterk in.
100 jaar Fordisme: naar vijf dagen in de fabriek
Ruud Stevens
‘Zoals de achturige werkdag de weg naar welvaart heeft geopend, zo zal de vijfdaagse werkweek de weg openen naar nóg grotere welvaart.’ Zo verklaarde autofabrikant Henry Ford in oktober 1926 in het bedrijfsblad Ford News waarom hij de veertigurige werkweek had geïntroduceerd. Zijn arbeiders hoefden niet langer zes dagen van acht uur te draaien, maar vijf - met behoud van loon. Revolutionair, én de nieuwe standaard.
Napoleons Spaanse campagne
Karim van Overmeire
Lodewijk Bonaparte, koning van Holland, kreeg in 1808 de opdracht van zijn broer, keizer Napoleon, om een Hollandse Brigade van drieduizend man naar Spanje te sturen. Het Franse leger had er versterking nodig. Deze beroepsmilitairen kwamen in een nachtmerrie terecht. Zo kregen ze te maken met de Spaanse guerrilla, groepjes gewapende opstandelingen die Napoleons leger dwarszaten waar ze maar konden. Vijandelijke soldaten martelden ze dood. En wat leverde het Napoleon uiteindelijk op?
De Vlucht uit Breda in 1940
Sanne Stevens
Tijdens de Duitse bezetting was het verschillende malen noodzakelijk om Nederlandse burgers te evacueren. Loe de Jong schreef daarover: ‘In ons land hadden de meeste evacuaties van de burgerbevolking een ordelijk karakter gedragen; de tienduizenden die huis en hof moesten verlaten, waren over het algemeen slechts over korte afstanden verplaatst.’ De tragische ‘Vlucht’ uit Breda in de meidagen van 1940 was de uitzondering op de regel.
De verre reizen van Pytheas
Alexander van de Bunt
Massalia (Marseille) werd in de 6de eeuw v.Chr. gesticht door Grieken en ontwikkelde zich tot een centrum van handel. De stad grensde aan de Keltische wereld, en koopmanszoon Pytheas van Massalia kende die, maar hij wilde verder: naar het onbekende verre noorden van Europa. Rond 325 v.Chr. vertrok hij, naar plekken die op Griekse kaarten enkel met een vlek stonden aangeduid, of met de waarschuwing: hier wonen zeemonsters. Kwam hij in IJsland?
Trends in de keuken: de geschiedenis van koffie 
Charlotte Kleyn
Een kop koffie is tegenwoordig zo alledaags en alomtegenwoordig dat het lastig voor te stellen is hoe bijzonder en exclusief de drank eeuwen geleden was. Bovendien verandert onze manier van koffie drinken voortdurend. Van vroegmoderne koffiehuizen tot hippe barista’s: de geschiedenis van koffie is een aaneenrijging van trends.
De internationale handel in beverbont
Marian Leech
Bevers waren rond 1500 uitgestorven in de Lage Landen, denken historici. In zijn Visboeck over de visserij (1579) vertelt de Scheveninger Adriaen Coenen dan ook dat die dieren ‘bij onse visars […] niet bekent’ zijn. In Noord-Amerika leefden er toen echter nog heel veel en daar werd in opdracht van Europese kolonisten flink op gejaagd. Van beverpelzen werden onder andere vilten hoeden gemaakt. Begin 17de eeuw hadden Nederlandse kooplieden een plek veroverd in de lucratieve internationale beverbonthandel. Ontelbaar veel pelzen stuurden ze vanuit Nieuw-Amsterdam naar Europa.
De zaak Jut
Ivo van de Wijdeven
In 1872 zond een dubbele moord een schokgolf door hun woonplaats Den Haag én de rest van het land. Toen de daders van de roofmoord op een rijke weduwe en haar dienstbode eenmaal in de kraag waren gevat, klonk er een luide roep om zware straffen. Hun naam kent iedereen van de kermis: de Kop van Jut is genoemd naar Hendrik Jut. De zaak was een kolfje naar de hand van sensatiebladen als het naar Brits model opgezette Geïllustreerd Politie-Nieuws, die gretig aftrek vonden. Er is nu een biografie van Jut en zijn vrouw Christina Goedvolk verschenen. Geschiedenis Magazine sprak met de auteur.
Vijanden van Rome: Shapur van Perzië
Martijn Icks
Toen Shapur in de vroege derde eeuw ter wereld kwam, waren de Perzische gloriedagen niet meer dan een vage herinnering. Zijn vader Ardashir heerste slechts als lokale vorst in Pars, het Perzische kernland (ongeveer de huidige Iraanse provincie Fars). Het vorstendom maakte deel uit van het Parthische rijk, dat reeds eeuwenlang de dominante macht in West-Azië vormde. Ardashir wist in dat rijk de centrale macht te grijpen en gaf het stokje door aan zoon Shapur. Het Perzische rijk ontwikkelde zich tot een formidabele staat én een geduchte concurrent voor zijn Romeinse buren. Zo zou hij een gevangengenomen Romeinse keizer als voetenbankje hebben gebruikt.
België en de Spaanse Burgeroorlog
Sven Tuytens en Vincent Scheltiens Ortigosa
De Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) was in wezen een internationale oorlog, en het kleine België speelde daarin proportioneel een opvallend grote rol. Ook al voerde het officieel een non-interventiebeleid. Politieke partijen en vakbonden probeerden de progressieve Spaanse nationale regering aan wapens te helpen. Relatief veel Belgische vrijwilligers reisden naar Spanje af om er aan de kant van de republiek in de Internationale Brigades tegen de troepen van de fascist Franco te vechten. Bedrijven steunden juist vaak Franco. Geschiedenis Magazine belicht de economische kant van de Belgische betrokkenheid.
Slavernijstelsel al voor 1863 van binnenuit uitgehold
Ellen Neslo
Suriname kende slavernij van ca. 1650 tot 1863. Mensen in slavernij kónden als individu worden vrijgelaten. Dat heette manumissie, letterlijk: ‘uit de hand geven’, namelijk de hand van de slavenhouder. Maar hoe ging dat in zijn werk? Ellen Neslo laat het zien door het verhaal van haar voormoeder Paulina van der Meer.
De VS aast al eeuwen op Canada
Ivo van de Wijdeven
Bij sportwedstrijden fluiten de als uiterst beleefd bekend staande Canadezen tegenwoordig dwars door het Amerikaanse volkslied heen. Dat komt door de ongewenste en botte avances van de Amerikaanse president Donald Trump. Die vindt het een logische stap om het buurland te annexeren, en anders legt hij wel hoge importtarieven op. Canadezen hebben er nu een dringende reden bij om zich ‘Europees’ te voelen, naast hun geschiedenis.
En ook
- Een kampioenverzamelaar van Egyptische oudheden
- Volop vrouwen in de maritieme wereld
Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 27 augustus. Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór donderdag 13 augustus, dan krijg ook jij dit nummer thuisgestuurd!