Wie was de man op de bodem van de Noorse kasteelput?
In 1939 vonden archeologen een middeleeuws skelet op de bodem van een waterput bij een kasteel in Noorwegen. Men gaf hem de naam ‘Putman’. Onlangs is er nieuw onderzoek gedaan naar het lichaam. Wie was deze Putman? En wat kan hij ons vertellen over de Noorse geschiedenis? Onderzoekers vermoeden nu dat Putman verband houdt met een beroemde Noorse saga...
Archeologen vonden het skelet eind jaren 1930 op de bodem van een waterput bij het kasteel Sverresborg, vlakbij het huidige Trondheim in Noorwegen. Recentelijk is het onderzoekers gelukt om met behulp van koolstofdatering te schatten wanneer de man is overleden. Hij lijkt te zijn gestorven tussen 1153 en 1277. En dat is interessante periode voor kasteel Sverresborg, dat in het jaar 1197 het doelwit was van een verwoestende aanval. Onderzoekers vermoeden dat Putman om het leven is gekomen bij deze veldslag. Ze publiceerden hun conclusies in het tijdschrift iScience.
Een priester met visioenen
Een belangrijke bron voor het onderzoek is de 13de-eeuwse Noorse Sverris Saga. Deze saga vertelt over het leven van de Noorse koning Sverre Sigurdsson. Volgens de overleveringen werd Sverre geboren rond 1145. Hij was als jongeman ingewijd tot priester, maar kreeg daarna verschillende visioenen waaruit hij opmaakte dat er een andere en grotere toekomst voor hem lag. Zijn moeder zou hem vervolgens hebben verteld dat hij de zoon was van de voormalige koning van Noorwegen, Sigurd Munn. Sverre zou daarmee recht hebben gehad op de Noorse troon, al twijfelen sommige historici, zowel nu als vroeger, of dit wel helemaal klopt. Hoe dan ook wist Sverre tussen 1177 en 1184 de Noorse kroon te bemachtigen.
De veldslag bij Sverresborg
In 1197 werd Sverre’s kasteel, genaamd Sverresborg, verwoest, in brand gestoken en geplunderd. Deze gebeurtenis werd enkele decennia later beschreven in de Sverris Saga. De saga vertelt ook dat de plunderaars een lichaam in de waterput van het kasteel wierpen. Vervolgens werd de put met stenen afgedekt. Zo raakte de watertoevoer vergiftigd en konden de achtergebleven bewoners van het kasteel geen water meer uit deze put drinken. De saga vertelt niet wie er in de put werd gegooid. Onderzoekers vermoeden dat het gevonden skelet op de bodem van de kasteelput mogelijk de – niet bij naam genoemde – persoon is uit de Sverris Saga.
Dezelfde man in de put?
Het is onderzoekers gelukt om te bepalen dat Putman is overleden tussen 1153 en 1277. Dat zou overeenkomen met de aanval in 1197. Ook blijkt dat Putman op een gewelddadige manier om het leven is gekomen: hij was met een stomp voorwerp op het achterhoofd geslagen en waarschijnlijk al aan zijn verwondingen overleden toen hij in de put werd geworpen. Het ging om een Noorse man, met blond haar en blauwe ogen. Op basis van genetisch onderzoek bleek dat hij afkomstig was uit Zuid-Noorwegen. Een opmerkelijke conclusie aangezien de aanvallers van het kasteel daar waarschijnlijk ook vandaan kwamen. Mogelijk werd dus een van de overleden aanvallers in de kasteelput gegooid. Het kan echter ook een kasteelbewoner zijn geweest die uit Zuid-Noorwegen kwam. Dat is lastig te achterhalen. De ontdekking roept dan ook weer nieuwe interessante vragen op.
Verder lezen over saga’s?
Het is niet heel zeldzaam dat archeologische ontdekkingen bepaalde gebeurtenissen of verhalen uit eeuwenoude saga’s bevestigen. Dit gebeurt vaker. Zulke saga’s zijn vaak een mengeling van familiegeschiedenissen, mythische elementen en historische gebeurtenissen. Zo geven bijvoorbeeld ook saga’s uit IJsland een bijzonder inkijkje in de geschiedenis van dat land. Meer weten over saga’s uit IJsland? Lees meer daarover in het artikel van Simon Halink 'Saga's: Een succesvol IJslands exportproduct'.
Delen: