In dit nummer
- De Verenigde Staten
- Een laatste levensteken
- Willem van Oranje ging naar de lommerd
- Kruistocht tegen Aken
- Lintje van Hitler
- Vijand van Rome: Mithridates VI van Pontus
- Kleurrijke archeologen: Holwerda en Van Giffen
- Nederlaag Amerikaanse leger
- De geschiedenis van hondenkarren
- Trends en taboes in de keuken: blubberpudding
Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 28 mei. Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór donderdag 14 mei, dan krijg ook jij dit nummer thuisgestuurd!
De Verenigde Staten
Eduard van de Bilt
De Amerikaanse Declaration of Independence is 250 jaar oud. Een van de blijvende – en omstreden - erfenissen van de Onafhankelijkheidsoorlog tegen de Britten is het grondrecht dat Amerikanen hebben ‘to keep and bear arms’. Waarom kregen ze dat? En wat bedoelden de Founding Fathers er eigenlijk mee?
Een laatste levensteken
Lucas Ligtenberg
Duizenden moeten er zijn geschreven: de briefkaarten en briefjes die mensen op goed geluk naar buiten gooiden tijdens hun transport naar Westerbork of een ander naziconcentratiekamp. Deze aangrijpende getuigen van de deportaties zijn bewaard gebleven omdat buurtbewoners ze opzochten, zo nodig frankeerden en in de brievenbus gooiden.
Willem van Oranje ging naar de lommerd
Ruud Stevens
Bij de Bank van Lening oftewel de lommerd kon je spullen in bewaring geven, waar je dan een lening voor kreeg. Als je die - mét rente - netjes terugbetaalde kreeg je je bezit weer in handen. De lommerd was voor arme mensen een uitkomst, als tijdelijke oplossing in een krappe periode, maar ook voor voorname klanten. Het Engelse koningshuis beleende in 1642 in Rotterdam een deel van de Engelse kroonjuwelen, en Willem van Oranje bracht in Amsterdam zijn zilveren servies in: hij zat aan de grond door zijn geldverslindende veldtochten tegen de Spanjaarden.
Kruistocht tegen Aken
Frank Tang
Bij een kruistocht denken we algauw aan een expeditie naar het Midden-Oosten, bedoeld om Jeruzalem en andere plekken in het Heilig Land onder christelijke heerschappij te brengen. Maar ook in Europa vonden er kruistochten plaats, zelfs tegen geloofsgenoten. Zo sloeg in het voorjaar van 1248 het leger van de ambitieuze Hollandse graaf Willem II zijn tenten op voor de muren van het Duitse Aken.
Lintje van Hitler
Jan Brauer
Buitenlanders die zich voor het Duitse rijk verdienstelijk hadden gemaakt, zo stelde het Reichsgesetzblatt in mei 1937, konden daar voortaan een lintje voor ontvangen. Een eerbetoon van de Führer van het steeds machtiger wordende nazi-Duitsland, dat wilden veel mensen wel. Franco bijvoorbeeld, Mussolini natuurlijk, Henry Ford (vanwege zijn lopende band, ook handig voor de Volkswagenproductie), Rotterdamse havenbaronnen én de destijds nogal fascistisch denkende vliegpionier Lindbergh.
Vijand van Rome: Mithridates VI van Pontus
Martijn Icks
Weinig vijanden maakten het de Romeinen in de eerste eeuw v.Chr. zo lastig als Mithridates VI van Pontus. Zijn eigen koninkrijkje in het noordoosten van het huidige Turkije was bescheiden, maar hij had grootse plannen. Mithridates streefde ernaar de dominante macht in Klein-Azië en het Zwarte Zeegebied te worden. Dat kon Rome niet tolereren. Meer dan 25 jaar lang voerden ze oorlog.
Kleurrijke archeologen: Holwerda en Van Giffen
Leo Verhart
Ze werkten elkaar na hun hele werkzame leven tegen, zaten elkaar dwars en probeerden elkaar de loef af te steken. Ze wilden allebei de machtigste man in de Nederlandse archeologie blijven of worden: de ruziënde rivalen Holwerda en Van Giffen.
Nederlaag Amerikaanse leger
Joke Kardux
Lakota-Sioux koesteren de vlag die hun voorouders honderdvijftig jaar geleden buitmaakten op het Amerikaanse leger onder aanvoering van George A. Custer. De Sioux wonnen op 25 juni 1876 namelijk de slag bij de rivier de Little Big Horn in Montana. Custer werd samen met zijn hele bataljon gedood. In traditionele Amerikaanse geschiedverhalen staat de slag bekend als Custers ‘Last Stand’: een heroïsche verdediging. In feite was het de grootste nederlaag van het Amerikaanse leger tegen de Plains Indians. Custers oude regiment nam jaren later bloedig wraak.
De geschiedenis van hondenkarren
Guido van Hengel
Britse dierenbeschermers schreven in de 19de eeuw met afgrijzen over misstanden met trekhonden in het buitenland, met name over Nederlandse melkboeren. Zelf hadden de Britten trouwens pas kort tevoren een eind gemaakt aan die oude vorm van transport. In Nederland duurde dat nog bijna een eeuw. Veel kleine zelfstandigen maakten er volop gebruik van: bakkers, slagers, leerlooiers, schoenlappers, marskramers en kruideniers. Boeren brachten hun groente en fruit met de hondenkar naar de markt, vissers hun haring. De post en zelfs het leger had hondenkarren.
Trends en taboes in de keuken: blubberpudding
Charlotte Kleyn
Weinig mensen blieven het nog, vis in aspic of een blubberpudding, maar lange tijd was zo’n glibberige, wiebelende structuur heel populair voor etenswaren.
En ook:
- De fascinerende wereld van egodocumenten
Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 28 mei. Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór donderdag 14 mei, dan krijg ook jij dit nummer thuisgestuurd!