Verloren portret van Hendrik VIII ontdekt op social media

We zien een feestelijke receptie met een grote groep mensen in een misschien iets te krappe ruimte. De aanwezigen brengen een toast uit richting de camera. De foto werd afgelopen zomer gedeeld door de lord lieutenant van Warwickshire op het socialmediaplatform X. Maar het waren niet de mensen of de gelegenheid die de aandacht trokken van kunsthistoricus dr. Adam Busiakiewicz. Het was de muur links achter hen. Daar zag hij namelijk een schilderij van de Engelse koning Hendrik VIII.

Verloren portret
Het schilderij hing midden in de Shire Hall in Warwick. Het is bijna 1 meter hoog en heeft een afgeronde bovenkant. Busiakiewicz zag gelijk dat het hier om een bijzonder portret ging. Hij ging op onderzoek uit, dook in de literatuur en de archieven en nam het schilderij korte tijd later ook persoonlijk onder de loep. Busiakiewicz deelde zijn bevindingen en conclusies op zijn website. Onder meer op basis van de omvang van het schilderij, de typische afgeronde bovenkant en de details in het portret zelf, meende hij dat het hier ging om een verloren gewaand portret van Hendrik VIII, dat voor het laatst was gezien op een veiling in 1908. Sindsdien was het niet exact bekend waar het schilderij (uit)hing. Maar wat maakt dit portret van Hendrik VIII nu zo bijzonder?

Een opmerkelijke set
De kunsthistoricus Busiakiewicz vermoedt dat het portret deel uit maakte van de zogenoemde Sheldon set. Deze groep schilderijen bestond uit 22 portretten in totaal, allen met een afgeronde bovenkant. Hoewel er meerdere van zulke groepen portretten werden vervaardigd in de Tudor periode, zijn weinig zo groot en gedetailleerd als de Sheldon set. Op ieder portret stond de gelijkenis van een Europese leider, koning, koningin, kardinaal of graaf uit de 15de en 16de eeuw. Daaronder bevonden zich de Engelse koning Richard III, de koning en koningin van Frankrijk en de veelbesproken koning Hendrik VIII. De portretten werden gemaakt in opdracht van de rijke landeigenaar, Ralph Sheldon (1537–1613). Hij liet de portretten verwerken in het fries van zijn landhuis in Warwickshire. Toen ze rond 1590 werden geschilderd, zat Hendrik VIII al niet meer op de troon. Zijn dochter, Maiden Queen Elisabeth I, regeerde toen al dertig jaar. Wie de schilder van het portret was? Dat is helaas nog niet zeker. Deze persoon wordt soms dan ook wel de Sheldon master genoemd.

Een kaart op een tapijt
Het portret van Hendrik VIII is inmiddels naar het museale collectiecentrum van Warwickshire County Council (WCC) gebracht voor verder onderzoek. Sommigen willen graag dat het schilderij in de toekomst naast het Sheldon tapijt in het Market Hall Museum in Warwick komt te hangen. Op dit tapijt staat een omvangrijke en gedetailleerde kaart van Warwickshire. Het werd eind 16de eeuw gemaakt in opdracht van dezelfde Ralph Sheldon. Er zijn in totaal vier van zulke tapijten geproduceerd. Op de andere drie tapijten stonden kaarten van Worcestershire, Oxfordshire and Gloucestershire. Naast elkaar vormden de vier tapijten een panorama van het gebied van Londen tot Bristol. De tapijten waren bedoeld als decoratie voor aan de muur in het landhuis van Sheldon.

Een bijzonder gevolg van social media
De identificatie van het verloren portret van Hendrik VIII door Busiakiewicz laat zien dat scrollen op social media soms tot opmerkelijke vondsten kan leiden. Naast de vakantiefoto’s, huisdierkiekjes en momentopnames van recepties, kunnen kunsthistorici er immers zien wat mensen allemaal aan de muur hebben hangen. Soms worden op deze manier schilderijen gespot – hidden in plain sight – waarvan de verblijfplaats niet meer algemeen bekend was.

Wil je graag meer weten over de beruchte Hendrik VIII, de man met de zes vrouwen met wie het niet allemaal even goed afliep? Dat lees je in het nieuwe nummer van Geschiedenis Magazine. Daarin vertelt Ruud Stevens meer over het machtige hof van Hendrik VIII. Een hof dat vooral bekend staat om de dramatische opeenvolging van echtgenotes, maar waar het ook vooral een komen en gaan was van mannen, op zoek naar adellijke titels en politieke macht.