De vroege middeleeuwen onder de grond in Engeland: drie opmerkelijke ontdekkingen
De periode tussen ruwweg de 5de en 11de eeuw werd vroeger door historici ook wel de ‘donkere middeleeuwen’ genoemd. Die term is na legio onderzoeken van de laatste decennia in onbruik geraakt. Archeologische opgravingen geven ons een steeds beter beeld van deze tijd. Recent zijn in het Verenigd Koninkrijk drie opmerkelijke vroegmiddeleeuwse vondsten gedaan.
Langhuizen
Tijdens werkzaamheden voorafgaand aan de aanleg van een windmolenpark langs de oostelijke kust van Engeland, onderzochten archeologen van MOLA en Wessex Archaeology een gebied met een omvang van zo’n 25 hectare. En niet zonder resultaat. Ze vonden gereedschappen uit de steentijd, een pijlpunt van ca. 4.000 tot 6.000 jaar oud en middeleeuwse pottenbakovens. Deze vondsten laten zien dat dit gebied een lange bewoningsgeschiedenis kent.
Een van de meest bijzondere ontdekkingen was een vroegmiddeleeuwse nederzetting, nabij het huidige dorp Friston. Daar woonde tussen de 5de en 11de eeuw een kleine Angelsaksische gemeenschap. De inwoners leefden in houten langhuizen. Van die bouwwerken is niets meer over, maar de sporen die de palen achterlieten in de grond zijn nog goed te zien.
Vermoedelijk stonden er zeven of acht van zulke langhuizen bij Friston. Sommige waren wel 19 meter lang en 6 meter breed. In het midden van zo’n huis lag een centrale haard. Bewoners gebruikten de huizen niet alleen als slaapplek, maar ook om samen te koken, te eten, verhalen te vertellen en te vergaderen.
Interessant om te vermelden is dat er langs de archeologische vindplaats een openbaar pad ligt, dat nog altijd wordt gebruikt. Vermoedelijk was die weg al in gebruik in de tijd van de vroegmiddeleeuwse nederzetting, en mogelijk zelfs daarvoor.
Begraafplaats rond een altaar
Een team archeologen is sinds 2024 bezig met de opgravingen rondom het middeleeuwse kasteel bij het dorp Fonmon in het zuiden van Wales. Op die grond stuitten zij op een vroegmiddeleeuwse begraafplaats uit de 6de of 7de eeuw, waar op het moment 58 skeletten zijn gevonden. Het grootste gedeelte van de overledenen was vrouw, er zijn slecht enkele mannen en kinderen gevonden.
Wie waren deze vrouwen? De botten en tanden van de stoffelijke resten toonden aan dat ze een zwaar leven hadden gehad. Tegelijkertijd suggereerden de bijgelegde rijkversierde juwelen, potjes en bekers dat deze mensen toch relatief rijk waren. Begin dit jaar meldde BBC News dat archeologen de omtrek van een klein gebouw hadden ontdekt in het midden van de begraafplaats. Waarschijnlijk betreft het een kapelletje of altaar. Ook vonden ze enkele artefacten, waaronder een kam, een speld, meerdere glazen kralen, potten en een steen om meel mee te malen.
De graven zijn zorgvuldig rondom het kleine gebouw gepositioneerd. Het lijkt erop dat de mensen zo dicht mogelijk bij die constructie begraven wilden worden. In sommige graven lagen ook meerdere mensen – twee, drie of vier naast of boven op elkaar.
Het kleine gebouw doet onderzoekers vermoeden dat het hier ging om een vroege religieuze gemeenschap voor vrouwen. De projectleider van de opgraving, Dr. Andy Seaman, meent dat deze groep leefde in een gesloten omgeving, afgezonderd van de rest van de samenleving.
Er resteren nog veel vragen. Zo zijn er ook enkele mannen en kinderen bijgelegd in de begraafplaats, maar wie zij waren is niet bekend. Ook is er een graf gevonden waarin twee vrouwen waren gelegd, met hun handen en voeten gebonden. Ook dit kunnen de onderzoekers nog niet verklaren.
Een koninklijk graf
Bij de werkzaamheden voor een nieuwe kerncentrale bij Suffolk, vonden archeologen van Oxford Cotswold Archaeology elf grafheuvels uit de 6de en 7de eeuw die toebehoorden aan een vroegmiddeleeuwse Angelsaksische gemeenschap. De lichamen zijn vergaan, maar hun silhouetten zijn bewaard in het zand.
Een van de graven in het bijzonder trok de aandacht. Daarin lagen twee mensen, een geharnast paard in vol harnas, wapens en persoonlijke voorwerpen. Het ging hier zeer waarschijnlijk om twee hooggeplaatste individuen. Het graf wordt gedateerd in de 7de eeuw.
Op andere plekken langs de Engelse oostkust kom je vaker zulke ‘koninklijke’ graven tegen. De grafheuvels van Sutton Hoo zijn wereldberoemd geworden, maar dat is zeker niet het enige voorbeeld. Archeologen vonden zulke vroegmiddeleeuwse elitegraven, inclusief bijgelegde artefacten, bijvoorbeeld ook bij de Engelse plaatsen Snape en Prittlewell.
De groots opgezette archeologische opgraving bij Suffolk startte al in januari 2024. Naast bovengenoemde vroegmiddeleeuwse vondst, zijn er ook sporen aangetroffen uit de steentijd, bronstijd, ijzertijd en Romeinse tijd, wat opnieuw aantoont dat de oostkust al duizenden jaren werd bewoond.
Delen: