‘De oorlog’ boeit nog altijd

De fascinatie voor de Tweede Wereldoorlog is nog lang niet voorbij. De stroom publieksboeken blijft onverminderd groot en er verschijnen indrukwekkend veel uitstekende wetenschappelijke publicaties. Hans Blom, jarenlang directeur van het NIOD, maakt in dit herdenkingsjaar ‘Nederland 75 jaar vrij’ een balans op en signaleert vier belangwekkende kenmerken in de geschiedschrijving over de oorlog. Zijn artikel kunt u lezen in het nieuwste nummer van Geschiedenis Magazine. Hieronder vindt u de lijst van de boeken die hij noemt, waar mogelijk met de Nederlandse titel en het laatste jaar van uitgave.

Blom benadrukt dat het onmogelijk is om alles wat aan serieus onderzoek over de Tweede Wereldoorlog verschijnt, te verwerken. Wie de huidige stand van zaken wil opmaken en in kort bestek de kenmerken van de recente geschiedschrijving wil aangeven, ontkomt dan ook niet aan een zekere willekeur en keuzen, ingegeven door persoonlijke smaak en voorkeuren. Zo ontbreekt de ruimtenood gedwongen in zijn artikel – en in de lijst - de oorlog in Azië nagenoeg volledig.

 

OOST-EUROPA

Timothy Snyder, Bloedlanden. Europa tussen Hitler en Stalin, Ambo, 2012

Karel Berkhoff, Harvest of Despair. Life and Death in Ukraine under Nazi Rule, Harvard University Press, 2004

Jan T. Gross, De buren. De vernietiging van de Joden in Jedwabne, De Bezige Bij, 2002

 

Dit schilderij heet Human Laundry, Belsen-April 1945. Het werd gemaakt door Doris Zinkeisen, een van de kunstenaars en fotografen die na D-Day in het kielzog van de militairen de bevrijding vastlegden in opdracht van de Britse overheid. Ze geeft hier weer hoe na de bevrijding van concentratiekamp Bergen- Belsen de uitgemergelde voormalige gevangenen werden ontluisd en verzorgd. De geallieerden zetten daarvoor (kennelijk weldoorvoede) Duitse verpleegsters en artsen in. Van deze ziekenzaal bestaan ook foto’s. Imperial War Museum.

 

GENOCIDE

David Cesarani, Endlösung. Het lot van de joden 1933-1949, Atlas Contact, 2018

Christian Gerlach, The Extermination of the European Jews, Cambridge University Press, 2016

Götz Aly, Europa tegen de Joden, Verbum, 2018

Donald Bloxham en Dirk A. Moses (red.), The Oxford Handbook of Genocide Studies, Oxford University Press, 2010

Norman A. Naimark, Genocide. A World History, Oxford University Press, 2017

Philippe Sands, Galicische wetten. Over de oorsprong van ‘genocide’ en ‘misdrijven tegen de menselijkheid’, Spectrum, 2018

Christian Gerlach, Extremely Violent Societies. Mass Violence in the Twentieth-Century World, Cambridge University Press, 2010)

 

HET INDIVIDU

Luc Kooijmans, Het geheim van de Valeriusstraat, Prometheus-Bert Bakker, 2015

Hinke Piersma, Op eigen gezag. Politieverzet in oorlogstijd, Querido, 2019 

Daniel J. Goldhagen, Hitlers gewillige beulen, Manteau, 2002

Christopher Browning, Ordinary Men. Reserve Police Batallion 101 and the Final Solution, Harper Collins, 2017.

Bram de Swaan, Compartimenten van vernietiging , Prometheus, 2014

Bas Kromhout, De voorman. Henk Feldmeijer en de Nederlandse SS, Contact, 2012

Johannes Koll, Arthur Seyss-Inquart und die Deutsche Besatzungspolitik in den Niederlanden (1940-1945), Böhlau Verlag, 2015

Joggli Meihuizen, Richard Fiebig en de uitbuiting van de Nederlandse industrie 1940-1945, Boom, 2018

Theo Gerritse, Rauter. Himmlers vuist in Nederland, Boom, 2018

Ad van Liempt, Gemmeker. Commandant van Kamp Westerbork, Balans, 2019

Richard Hoving, De beul van Amersfoort. De biografie van Josef Kotalla, Prometheus, 2019

Frits Boterman, Duitse daders. De jodenvervolging en de nazificatie van Nederland 1940-1945, De Arbeiderspers, 2015

 

Een Duitse militair en Nederlandse vrouw in Den Haag, Rijksmuseum Amsterdam.

 

GOOD OLD HISTORY

Willem Otterspeer, Het Horzelnest. De Leidse Universiteit in Oorlogstijd, Prometheus, 2019

Ingrid de Zwarte, De Hongerwinter, Prometheus, 2019

Peter Romijn, De lange Tweede Wereldoorlog. Nederland 1940-1949, Balans, 2020 (geschreven in het kader van een aanstelling als gasthoogleraar in Jena en in een eerdere versie verschenen als Der lange Krieg der Niederlande. Besatzung, Gewalt und Neuorientierung in den vierziger Jahren, Walstein Verlag, 2017)

 

Amerikaanse soldaat bewaakt tijdens de opmars naar Berlijn enkele Duitse krijgsgevangenen (april 1945). NARA.

 

Delen: