In dit nummer
- Diefstal, hoofdpijn, kaalheid…Middeleeuwers geven raad
- Olie uit Venezuela: van levensbelang in WO 2
- De Amazonen: wat is waar?
- De Opstand 1568: de Slag bij Heiligerlee
- Staatsgreep Argentinië: 50 jaar geleden
- De gevreesde veldheer Hannibal
- Broeinesten van het Derde Rijk: expatscholen in Nederland
- Isabella van Portugal
- Moldavië:
- Pontius Pilatus
- De eerste Chinese ambassades
- Culinaire rubriek: trends en taboes in de keuken
Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 5 maart. Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór donderdag 19 februari, dan krijg ook jij dit nummer thuisgestuurd!
Diefstal, hoofdpijn, kaalheid…Middeleeuwers geven raad
Carine van Rhijn
Superdrankjes met gezonde ingrediënten, natuurlijke haargroeimiddelen, goede raad voor als je kinderen niet willen slapen, weersvoorspellingen, tips om veilig op reis te gaan: zo op het eerste gezicht lijkt het een greep uit de eindeloze stroom TikTok- en Instagram-adviezen. Alleen zitten we er dan meer dan 1000 jaar naast. Een beroemde receptencollectie van toen is de Rotulus von Mülinen, een boekrol gemaakt rond 1100, vol met gezondheidstips maar ook met advies voor als iemand in een dorp iets gestolen heeft.
Olie uit Venezuela: van levensbelang in WO 2
Ynskje Penning
Zonder olie kan geen tank of jeep rijden, geen bommenwerper of jager vliegen, geen kruiser of koopvaardijschip varen. Raffinaderijen waren dus van levensbelang tijdens de Tweede Wereldoorlog. De grootste ter wereld stonden begin jaren ‘40 op Curaçao en Aruba, en de ruwe olie kwam uit Venezuela. De olietankers, de raffinaderijen… alles was buitengewoon kwetsbaar voor een aanval.
De Amazonen
Janric van Rookhuijzen
Bij de oude Grieken waren mannen de baas. Het is dus niet zo gek dat er spannende verhalen rondgingen over de Amazonen: de vrouwelijke krijgers uit Klein-Azië en het gebied ten noorden van de Zwarte Zee, die zonder mannen leefden en met wie de Griekse voorvaderen gevechten hadden geleverd. Ze vormden een militaristische maatschappij en waren bedreven in paardrijden en boogschieten. Was dat nu waar of niet?
De Opstand 1568
Jasper van der Steen
De Republiek der Nederlanden werd in 1648 officieel onafhankelijk van Spanje. Eindelijk vrede, na tachtig jaar oorlog. De eerste veldslag was die van Heiligerlee geweest, op 23 mei 1568. Toen verloren de troepen van koning Filips II. Dit gold lange tijd als het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Opvallend is dat de Staten-Generaal bij de officiële viering van de vrede niet teruggrepen op die Slag bij Heiligerlee. Ze kozen voor een gebeurtenis even eerder, die niet in het noorden plaatsvond maar in het zuiden, buiten de triomferende Republiek: ze kozen ervoor de terechtstelling van twee van Willem van Oranjes vrienden te gedenken, die in juni 1568 in Brussel waren onthoofd. Voor de Staten-Generaal was dát het begin van de Opstand. Lees meer over deze en andere perspectieven op de Opstand in Geschiedenis Magazine.
Staatsgreep Argentinië 50 jaar geleden
Ewout Klei
Ze werden de Dwaze Moeders genoemd: moeders van studenten, leraren, vakbondsleiders en anderen die verdwenen onder de Argentijnse junta. Sinds 30 april 1977 verzamelden moeders en grootmoeders zich op het Plaza de Mayo in Buenos Aires. Aanvankelijk ging het om een kleine groep, maar bij volgende demonstraties sloten steeds meer vrouwen zich aan. Ze wilden weten wat het regime van Jorge Videla, dat in 1976 na een staatsgreep aan de macht was gekomen, met hun (klein)kinderen had gedaan.
De gevreesde veldheer Hannibal
Martijn Icks
De Carthaagse generaal Hannibal die in 218 v.Chr. met zijn troepen de Alpen overstak en Italië binnenviel, bracht de Romeinse republiek een serie ongekende nederlagen toe. Op zeker moment marcheerde hij zelfs op Rome. Hoewel hij ervan afzag de stad te belegeren, maakte de dreiging een onuitwisbare indruk op de bewoners. Hannibal ad portas – ‘Hannibal aan de poorten’ – werd een gevleugelde uitdrukking voor grote nood. Behalve angst wekte Hannibal vanwege zijn militaire capaciteiten en durf echter ook diep respect.
Broeinesten van het Derde Rijk: expatscholen in Nederland
Jan Brauer
De overheid kan weinig doen als er achter de schooldeuren zaken gebeuren die haaks lijken te staan op de Nederlandse democratische rechtsstaat. Vrijheid van onderwijs is sinds 1917 geregeld in artikel 23 van de Grondwet: iedereen mag een school oprichten en krijgt vergoedingen uit de schatkist. De onderwijsinspectie moet de kwaliteit van de lessen controleren maar mag volgens de grondwet de ideologische of levensbeschouwelijke kleur niet voorschrijven. Reageerde de overheid daarom in de jaren 1930 zo passief op de nationaalsocialistische ontsporing van de Deutsche Schulen die al jaren functioneerden in Nederland?
Isabella van Portugal
Margreeth Brandsma
Vijfhonderd jaar geleden, op 10 maart 1526, trad keizer Karel V in Sevilla in het huwelijk met koningsdochter Isabella van Portugal. Het was een geslaagde match, als je let op de regering, de financiën en de voortzetting van de dynastie. Maar Karel was ontzettend vaak weg. Isabella leed onder zijn afwezigheid, vooral in de aanloop naar haar vele bevallingen, die haar beangstigden. Maakten ze het goed?
Moldavië
Ivo van de Wijdeven
Voor velen is Moldavië een vergeten hoekje van Europa. Maar niet voor Vladimir Poetin, die het tot de Russische invloedssfeer rekent. Van de weeromstuit zoeken de Moldaviërs aansluiting bij de EU. Maar dat zal niet makkelijk zijn. Het kleine Moldavië is al eeuwenlang een speelbal van zijn grotere buren.
Pontius Pilatus
Eelco Glas
‘Je handen wassen in onschuld’. Die uitdrukking betekent dat je beschuldigingen aan je adres ontkent en alle verantwoordelijkheid ervoor afschuift. We associëren die vooral met het Bijbelverhaal over Pontius Pilatus, de Romeinse bestuurder in Jeruzalem die Jezus van Nazareth tot de kruisdood veroordeelt maar daar niet op aangesproken wil worden. Het waren immers de omstanders die Jezus’ executie eisten. Wat weten we verder over Pilatus en zijn beleid?
De eerste Chinese ambassades
Frans Paul van der Putten
China speelt de laatste jaren een steeds grotere rol in de economie en infrastructuur van andere landen. Beijing stuurt mensen, organiseert bedrijven en verstrekt leningen om die bruggen, stuwdammen, elektriciteitscentrales, wegen en wat al niet te ontwikkelen - met winst voor Beijing in het achterhoofd. Deze ‘Nieuwe Zijderoute’ is een vorm van soft power, bedoeld om de Chinese macht internationaal te versterken. In de 19de eeuw, toen het land zich probeerde te ontworstelen aan de controle door westerse grootmachten, zocht het ook zijn toevlucht in soft power: de eerste Chinese ambassades stammen uit die tijd.
Culinaire rubriek: trends en taboes in de keuken
Charlotte Kleyn
Vies, eng, barbaars en meer iets voor vampiers: de associaties met het consumeren van bloed zijn niet al te best. Desondanks wordt bloed van verschillende dieren al sinds mensenheugenis over de hele wereld gegeten en gedronken…
Abonnees ontvangen dit nummer omstreeks 5 maart. Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór donderdag 19 februari, dan krijg ook jij dit nummer thuisgestuurd!