2020 7

Geschiedenis Magazine - Editie 7 2020

In dit nummer

Wat we te danken hebben aan Napoleon

Minispecial

Vanaf het moment dat Napoleon in 1799 de macht greep in Frankrijk, stelde hij alles in het werk om zijn imperium te vergroten. Wat merken we daarvan in de Nederlanden? Had de bevolking meer of minder vrijheden dan onder stadhouder Willem V van Oranje? Hoe verliep de samenwerking met de patriotten, die sinds 1795 aan de macht waren? Waarom maakte Napoleon in 1806 een einde aan de Bataafse Republiek? En waarom had hij zo’n belangstelling voor Den Helder?

 

Het beleg van Wenen in 1683. Waarom mislukte de Turkse aanval?

Ivo van de Wijdeven

In 1683 stond een enorm Turks leger voor de poorten van Wenen. Het Habsburgse Rijk, zelfverklaard poortwachter van Europa, was ernstig verzwakt door een opstand in Hongarije en durfde een confrontatie niet aan. Een groot deel van de bevolking was geëvacueerd, de stad werd verdedigd door een klein garnizoen. Wenen leek verloren, inname van de stad slechts een kwestie van tijd. Toch lukte het de Turkse troepen niet Wenen te veroveren. Wat ging er mis?


Wie waren de Kelten? Wat oeroude sagen ons vertellen

Herman Clerinx

Anders dan de Grieken en de Romeinen, wantrouwden de Kelten het geschreven woord. Wie ze waren, hoe ze dachten en waarin ze geloofden is dan ook een mysterie. De oeroude Keltische sagen, opgetekend door Ierse en Welshe monniken, kunnen helpen de raadsel op te lossen.


1752: Benjamin Franklin vindt de bliksemafleider uit

Jan Willem Buisman

Begin 18de eeuw was onweer de stem van God. De Almachtige mocht niet in de rede worden gevallen, dus moesten gelovigen zwijgen tijdens een onweersbui. Wie werkelijk vroom was, hield tijdens een donderslag de adem in. En toen kwam de Amerikaanse politicus annex uitvinder Benjamin Franklin in 1752 met zijn grote uitvinding. De bliksemafleider redde niet alleen talloze mensenlevens; dat de mens dit natuurgeweld de baas werd, had ook grote culturele invloed.

 

Oudheid: iedereen had al een munt, behalve de Romeinen

Marleen Termeer

De Romeinen worstelden in de 5de en 4de eeuw v. Chr. met een dilemma: wel of geen muntgeld invoeren. Buurvolkeren waren allang overstag, maar het anders zo daadkrachtige Rome aarzelde. Waarom? 

 

18e eeuw: slavernij in de Republiek

Jean Jacques Vrij

Slavernij bestond in beginsel niet op het grondgebied van de 18de-eeuwse Republiek. Kwamen er tot slaaf gemaakten hierheen, bijvoorbeeld uit de overzeese kolonie Suriname, dan golden er speciale regels. 

 

De wondere wereld van de toverlantaarn

Eleá de la Porte

Rond 1800 lokte de Belg Étienne-Gaspard Robert talloze bezoekers naar een verlaten en vervallen klooster in Parijs. In wolken van rook projecteerde hij daar met een toverlantaarn spoken, geraamtes en geesten op transparante doeken. Ook in Nederland en België werden de voorstellingen uitermate populair.

 

WO II: Calmeyer – jodenredder of schrijftafelmoordenaar?

Jaap Cohen

Nederlandse Joden moesten zich vanaf begin 1941 bij de Burgerlijke Stand van hun woonplaats laten registreren. Wel was het in ‘twijfelgevallen’ mogelijk om de aanmelding ongedaan te maken. Dan gold iemand dus niet meer als Joods en kon deportatie worden ontlopen. De eindbeslissing lag bij de Duitse ambtenaar Hans Calmeyer, die verzoeken soms afwees, maar vaak ook niet. Was Calmeyer een ‘Hollandse Schindler’ of een schrijftafelmoordenaar?

 

Crisis jaren ’30: het leed was grotendeels onnodig

Ruud Stevens

‘Wij zijn verarmd, en verarmen nog meer.’ Nee, dit gaat niet over de nasleep van de coronacrisis. Het was de zure boodschap van Colijn in 1932. Tijdens de Grote Depressie begin jaren ’30 steeg de werkloosheid razendsnel, de wanhoop was bijna tastbaar. De regering probeerde met bijvoorbeeld een fonds voor nieuwe banen het tij te keren. Dat mislukte. Maar waarom? En had het leed voorkomen kunnen worden. Grotendeels wel, zeggen historici.


Verder in dit extra dikke nummer

•    16de eeuw: de eerste zwarte Amsterdammers. Hoe leefden zij?
•    De 14de eeuw begrijpen? Lees Jan van Boendale
•    18e eeuw: Slavernij inde 18e eeuwse Republiek
 


Zie ook

Home
Home
16 augustus 2012
Jaarabonnement
Jaarabonnement
1 juli 2020
Proefabonnement
Proefabonnement
7 augustus 2018