De Kapp-putsch: 100 uur rechtse revolutie

Honderd jaar geleden, in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog, vond de Kapp-putsch plaats. Voorzien van zwaar geschut en helmen met hakenkruizen grepen (oud)soldaten de macht in de jonge Weimarrepubliek. In het maartnummer van Geschiedenis Magazine vertelt Ivo van de Wijdeven hoe de staatsgreep verliep en de republiek het ternauwernood overleefde. Hier leest u vast een voorproefje.

In de vroege ochtend van 13 maart 1920 marcheerde de Marinebrigade Ehrhardt, het meest geharde en meedogenloze Freikorps van Duitsland, met een batterij veldartillerie het centrum van Berlijn binnen. Tot de tanden toe bewapend, zongen zo’n 6000 enthousiaste soldaten luidkeels het brigadelied:

Swastika op onze helmen
Zwart-wit-rood op onze band
De brigade van Ehrhardt
Is bekend in heel het land

Arbeider, arbeider, wat moet er van je worden
Als de brigade klaarstaat voor de strijd?
De Ehrhardt-brigade slaat alles kort en klein
Pas dus maar op, jij klootzak van een arbeider!

De brigade, genoemd naar haar bevelhebber, kapitein Hermann Ehrhardt, was ’s nachts vertrokken vanuit de barakken bij Döberitz, zo’n vijfentwintig kilometer buiten Berlijn. Bij de Brandenburger Tor werden de mannen verwelkomd door generaals Walther von Lüttwitz, de commandant van de Reichswehr in Berlijn, en Erich Ludendorff, een van de Duitse opperbevelhebbers tijdens de Eerste Wereldoorlog, die ‘stomtoevallig’ net zijn ochtendwandelingetje maakte. Ook de hoge Oost-Pruisische ambtenaar Wolfgang Kapp was aanwezig; met zijn hoge hoed en jacquet viel hij nogal uit de toon. Tijdens de oorlog was hij medeoprichter geweest van de extreemrechtse Vaterlandspartei.

Terwijl de mannen van de marinebrigade het regeringscentrum afgrendelden en in met swastika’s beschilderde vrachtwagens door de stad patrouilleerden, beenden Kapp en Lüttwitz samen naar de Rijkskanselarij aan de Wilhelmstrasse. Hier proclameerden ze: ‘De volledige staatsmacht is overgedragen aan commissaris dr. Kapp uit Königsberg als rijkskanselier en minister-president van Pruisen. We hebben twee dingen nodig: orde en werk. Agitatoren zullen zonder scrupules worden uitgeroeid.’ De Kapp-putsch was een feit.
Waarom pleegden de mannen van de marinebrigade de staatsgreep? Hoe bleef de Weimarrepubliek uiteindelijk toch overeind? En op welke manier werkte de putsch door in het politieke leven van de republiek? Lees het in ons maartnummer, nu in de winkel!


afbeelding: Unter den Linden: het geschut van de Ehrhardtbrigade tijdens de Kapputsch (Library of Congress)

Delen: