Wie was Cornelis Haga?

Haga 1

 

Afgelopen week sloegen de veiligheidsdiensten groot alarm. Op het Islamitisch Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam zouden leerlingen salafistisch getinte lessen krijgen en een deel van het bestuur zou banden hebben met een terroristische organisatie. Maar waarom heet de in opspraak geraakte school eigenlijk zo? Wie was Cornelis Haga?

 

 

Ruim vierhonderd jaar geleden, op 1 mei 1612, maakte Cornelis Haga als eerste gezant van de Republiek zijn opwachting in het paleis van sultan Ahmet I in Istanbul. Twee maanden na dit officiële begin van de betrekkingen tussen Nederland en Turkije verleende de sultan de Hollanders een handels- en vestigingsvergunning. De jurist Haga bleef tot 1638 in Istanbul. De Staten-Generaal hadden hem voor deze post geselecteerd omdat hij eerder een diplomatiek geschil met het Zweedse hof zeer naar tevredenheid had opgelost. 

Haga’s aanstelling werd fel bekritiseerd door de Franse en Venetiaanse ambassadeurs in Istanbul. Met de Engelsen waren zij tot dan toe de enigen met een vrijhandelsprivilege in het Osmaanse rijk en ze vreesden de nieuwe concurrentie. Ze maakten Haga en de Republiek zwart als vrijbuiters die tegen hun wettige koning Filips II rebelleerden. Tevergeefs, want juist de opstand tegen Spanje maakte de Republiek een potentiële bondgenoot voor de Osmanen. Die waren zelf ook in oorlog met Spanje.

 

Ook de Republiek zag strategische voordelen in een verdrag met een vijand van de vijand. De Staten-Generaal legden het eerste voorzichtige contact in 1604, wat leidde tot de Turkse uitnodiging een vertegenwoordiger te sturen. De toenadering tussen Den Haag en Istanbul wiste oude vooroordelen over de ‘onbetrouwbare en wrede Turken’ niet uit, maar vrije handel en een bondgenootschap tegen Spanje waren wat waard. Bovendien hadden de Turken ondanks alles de naam tolerant te zijn tegenover andere godsdiensten. Niet voor niets droegen de Geuzen tijdens de Opstand een penning met de inscriptie 'Liever Turx dan Paus'.

 

geuzenpenning hagaGeuzenpenning uit 1571 met de boodschap ‘Liever turks dan paaps’. De penning werd gedragen door geuzen die op Nederlandse wateren vochten tegen schepen van Filips II. De islamitische Turken waren namelijk de belangrijkste vijanden van Spanje. Hun symbool was een halve maan. Alles was beter dan onderwerping aan de katholieke kerk en de Spaanse koning, Rijksmuseum Amsterdam.

 

 

Deze tekst verscheen eerder in Geschiedenis Magazine.

 

 

afbeelding Cornelis Haga (1578-1654), eerste Nederlands gezant in Turkije. Anoniem portret uit 1645, Rijksmuseum Amsterdam.

 

 

Aanmelden nieuwsbrief