Abigail Adams: Mrs. President

abigail adams

 

 

In Egypte, de laatste stop van haar eerste buitenlandse solo-reis, liet Melania Trump onlangs van zich horen: ze is het heus niet altijd eens met haar echtgenoot en laat hem dat ook weten. Hier had First Lady Abigail Adams (1744-1818) zich goed in kunnen vinden. Anders dan Mrs. Trump maakte Abigail Adams zich als de belangrijkste adviseur van haar man sterk voor de positie van vrouwen. Joke Kardux vertelt over deze bijzondere presidentsvrouw.

 

In de Amerikaanse grondwet staan de taken van de Amerikaanse president vrij nauwkeurig omschreven. Geen woord echter over die van de First Lady. Het was dan ook aan de eerste presidentsvrouwen van de jonge Amerikaanse republiek om invulling te geven aan die positie en rol. Abigail Adams (1744-1818), getrouwd met de tweede president, John Adams (1735-1826), ging daarbij heel ver: ze eigende zich een uitgesproken politieke rol toe. Dit viel lang niet bij iedereen goed, omdat niet zij maar John gekozen was, én omdat ze een vrouw was.

 

Niet naar school
Al vroeg was Abigail Adams, een van de dochters van plattelandsdominee William Smith in Massachusetts, zich ervan bewust dat meisjes slechts beperkte kansen hadden op goed onderwijs. Vanwege haar zwakke gezondheid hielden haar ouders haar thuis van school. Veel verschil maakte dat niet, schreef ze jaren later aan haar dochter; ook in de beste families leerden meisjes alleen rekenen en schrijven. Toch vergaarde ze via haar ouders en grootmoeder allerlei kennis en ontwikkelde ze zich door te corresponderen met leeftijdsgenoten. Aan een enthousiaste zwager die zijn kennis en boeken graag deelde, dankte ze haar liefde voor literatuur. Later zou ze met gemak citeren uit de klassieken.

 

De basis van een succesvolle politieke loopbaan
Het waren haar intelligentie en hun gedeelde belangstelling voor literatuur en geschiedenis, maar ook haar bescheidenheid en humor waarvoor John Adams viel toen hij haar leerde kennen. Zelf was de jonge boerenzoon en advocaat een vat van tegenstrijdigheden - hij was arrogant en ambitieus, maar ook vol zelftwijfel en gevoelig voor kritiek. Dat hij de evenwichtige Abigail huwde, in 1764, was volgens zijn biografen de belangrijkste beslissing in zijn leven en de basis van zijn succesvolle politieke loopbaan. Doordat John vanaf het begin van hun huwelijk vanwege zijn werk en later politieke verplichtingen vaak lange tijd van huis was, werd Abigail al gauw onafhankelijk en bestierde ze zelf het huishouden en de boerderij van zijn ouders in Braintree (later Quincy genoemd) in Massachusetts waar ze na hun huwelijk ingetrokken waren. Ze raakte ook al vroeg politiek betrokken.

 

 

abigail adams 2

De Ameriaanse Revolutie wakerde de politieke belangstelling van vrouwen aan, maar mannen namen de besluiten. John Adams is de liner in het groepje van vier dat op 4 juli 1776 het concept vande Ameriaanse Onafhankelijkheidsverklaring aanbiedt aan de geheel mannelijke volksvertegenwoordiging (het Continental Congress). Schilderij van John Trumbull (1786-1820, Yale University Art Gallery).

 

 

De basis voor het familiefortuin
Een unieke gelegenheid bood de boycot op Britse producten die Amerikaanse revolutionairen uitriepen in de aanloop naar de oorlog met Engeland. De meeste Amerikaanse vrouwen uitten hun anti-Britse gezindheid door bijvoorbeeld kleding te maken van zelfgeweven in plaats van geïmporteerde stoffen. Abigail ging echter veel verder, ontdekte haar biograaf Woody Holton (Free Press, 2009). Toen ze in juni 1775 haar man verzocht om 6000 spelden vanuit Philadelphia te sturen, waren die niet voor eigen gebruik bedoeld, maar voor de verkoop. Zijn latere verblijf in Europa bood haar een kans deze commerciële activiteiten uit te breiden tot handel in Europees linnengoed en andere artikelen. Het verdiende geld investeerde ze in staatsobligaties, land en huizen - meestal maar soms niet met medeweten en toestemming van haar echtgenoot. Zo legde zij een belangrijke basis voor het familiefortuin. Hoewel deze eigendommen wettelijk aan haar man toebehoorden, beschouwde zij ze als persoonlijk bezit en schonk zij ze later per testament aan bijna uitsluitend vrouwelijke familieleden die het geld hard nodig hadden. Een testament van een getrouwde vrouw had geen enkele wettelijke waarde en dat John haar wensen uitvoerde, zegt veel over hun relatie.

 

Onderwijs voor vrouwen
De gebrekkige onderwijskansen voor vrouwen bleven een bron van frustratie voor Abigail. In een brief uit 1778 aan haar neef John Thaxter, een politicus die de privéleraar was geweest van haar zoon John Quincy Adams (die de zesde Amerikaanse president zou worden, in Leiden gestudeerd heeft en net als zijn vader in Nederland ambassadeur was), stelde ze dat beter onderwijs ook betere moeders en echtgenotes zou opleveren, en klaagde ze dat mannen de ongelijkheid bewust in stand hielden. Waren zij soms bang voor ‘rivals near the Throne’?
Welke politieke invulling gaf Abigail Adams aan haar rol als presidentsvrouw? En hoe maakte ze zich sterk voor de positie van de vrouw? Lees het in het oktober-nummer van Geschiedenis Magazine, nu in de winkel!

 

Joke Kardux is universitair docent amerikanistiek aan de Universiteit Leiden.

 

afbeelding prent van dejonge Abigail Adams (1856, New Yor Public Library).

Aanmelden nieuwsbrief