Che Guevara - De mens achter de mythe

MaarGuevara1

 

Che Guevara is de enige historische figuur van wie het gezicht regelmatig in het straatbeeld te zien is, op muren, T-shirts en als tatoeage. Zijn reputatie nam al tijdens zijn leven mythische proporties aan. Hoe was hij echt, vraagt Rimko van der Maar zich af.

 

Zijn belangrijkste wapenfeit

In 2011 zette het Amerikaanse tijdschrift Time Ernesto ‘Che’ Guevara net achter Hitler op de negende plaats in zijn lijst van wereldleiders die de tand des tijds hadden weerstaan. Dit lijkt op het eerste gezicht wat veel eer. Guevara’s belangrijkste wapenfeit was immers zijn betrokkenheid bij de Cubaanse revolutie die op 1 januari 1959 de dictator Fulgencio Batista definitief verjaagde, en de gevolgen daarvan bleven voornamelijk beperkt tot Cuba. Niet dat we de impact op de bevolking van de revolutie willen bagatelliseren. De als arts afgestudeerde Argentijn Guevara trok als een van de eersten Havana binnen, met in zijn kielzog een paar honderd rebellen. De eigenlijke leider Fidel Castro volgde een week later. Mede door Guevara sloeg Castro de marxistisch-leninistische weg in en ging het nieuwe regime over tot nationalisaties en landonteigeningen. Guevara bekleedde hoge functies zoals directeur van de Nationale Bank en minister van Industrie.
Cuba raakte door de linkse koers vervreemd van de oude bondgenoot de Verenigde Staten. Guevara vloog als belangrijkste gezant van Cuba de hele wereld over op zoek naar steun - en afzetmarkten voor Cubaanse suiker. Overal raakten politici, journalisten en het publiek onder de indruk van deze charismatische pleitbezorger van de revolutie, en hier moeten we zijn eigenlijke invloed zoeken. Zijn missie sprak over de hele wereld aan. Wie was deze man?

 

Nooit in bad
Ernesto Guevara werd in 1928 in het Argentijnse Rosario geboren als oudste van vijf kinderen in een middenklassengezin. Zijn ouders hadden weliswaar aristocratische roots, maar anders dan vaak gedacht waren ze niet rijk. Omdat vader langdurig werkloos was, moest het gezin steeds verder interen op het door moeder geërfde vermogen en kleiner gaan wonen. Beiden waren katholiek, maar niet praktiserend en hielden er linkse opvattingen op na. Zo waren zij uitgesproken aanhangers van de Republikeinen in de Spaanse Burgeroorlog; ouders van vrienden van Ernesto waren daar gesneuveld.
Door zijn astma moest Ernesto in zijn jeugd vaak thuis blijven en dit verklaart deels zijn belezenheid. Zijn ouders bezaten honderden boeken, waaronder intellectuele hoogstandjes van bijvoorbeeld Bertrand Russell, H.G. Wells, William Faulkner, Albert Camus, Charles Baudelaire en Pablo Neruda. Ernesto had hier oprecht belangstelling voor, maar koketteerde er ook mee. Als zeventienjarige maakte hij voor zichzelf een ‘filosofisch woordenboek’ van 160 pagina’s met biografietjes, definities en citaten. Tegelijkertijd was hij een recalcitrante puber zonder uitgesproken politieke opvattingen, als we de toen in zijn kringen gebruikelijke afkeer van de VS niet meerekenen. Hij hield ervan leeftijdgenoten te provoceren en kende weinig gêne. Zo vond hij het leuk om te verkondigen dat hij nooit in bad ging. Vanwege de gevaarlijke stunts die hij met zijn fiets of anderszins uithaalde, was zijn bijnaam ‘El Loco Guevara’, de gekke Guevara.

 

In een anarchistisch actiemilieu
Guevara’s politieke bewustwording begon toen hij begin jaren ’50 als medicijnenstudent door Latijns-Amerika ging reizen. Hij had een onstuitbare drang naar avontuur. Hij hield tijdens de motortocht die hij met zijn vriend Alberto Granado maakte van Buenos Aires naar Venezuela in 1952 een dagboek bij (in 1993 onder de naam Motorcycle Diaries gepubliceerd en in 2004 verfilmd). Hieruit blijkt dat Guevara zich druk maakte om de sociale ongelijkheid die hij onderweg aantrof, maar het beeld van twee twintigers die met geringe middelen gretig de wereld ontdekken overheerst. Een tweede reis, na zijn afstuderen, was wél cruciaal voor zijn politieke ontwikkeling. Hij was tot zijn opluchting vanwege zijn aandoening afgekeurd voor de Argentijnse militaire dienst. Hij kwam steeds dieper in het grensoverschrijdende, linkse anarchistische actiemilieu van Latijns-Amerika terecht.

 

Hoe ging het verder met 'El Loco Guevara'? En was hij eigenlijk wel de held die de mythe voorschildert? Lees het in ons nieuwste nummer, nu in de winkel! 

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: