Geschiedenis Magazine 6 2015

Het septembernummer van Geschiedenis Magazine.

1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80

Unieke powervrouw : FARAO HATSJEPSOET

Door: Joost Vermeulen

Tweeëntwintig jaar regeerde ze onafgebroken over een welvarend opper- en nederEgypte. Dit is geen enkele andere vrouw voor of na haar gelukt. Bovendien was Hatsjepsoet waarschijnlijk de machtigste farao aller tijden, machtiger dus dan haar mannelijke voorgangers en navolgers. Hoe kreeg ze dat voor elkaar?

Farao HatsjepsoetRomeinse Limes Zomer: Hoe het Nederlands ontstond

Door: Herman Clerinx

De Romeinse aanwezigheid in het noorden van Gallië duurde ongeveer drie eeuwen. Na een interne crisis droegen de Romeinen dit deel van hun rijk grotendeels over aan bevriende Germanen die voortaan de grens bewaakten tegen vijandelijke stammen. De taal van de nieuwe machthebbers kreeg de overhand, maar werd gekleurd door het Keltisch-Latijnse accent van de  plaatselijke bevolking. Modern taalkundig onderzoek vindt sporen van dat accent in ons Nederlands terug.

Het geheime archief van Isaac Newton: duistere profetieën én alchemie

Door: Rienk Vermij

De kans is groot dat u bij de naam Isaac Newton aan natuurkunde denkt. Dat is terecht. Maar wist u dat Newton zich met evenveel, zo niet meer passie verdiepte in duistere apocalyptische profetieën en alchemie? Zo berekende hij dat de Wederkomst van Christus zou plaatsvinden rond 2060. Om Newtons imago van rationele wetenschapper in stand te houden, zorgde zijn familie er na zijn dood voor dat zijn archief hermetisch werd afgesloten.

3 eeuwen strijd tegen de Barbarijse zeerovers

Door: Ivo van de Wijdeven

Bijna dagelijks zijn ze in het nieuws, de vluchtelingen uit Noord-Afrika die door mensensmokkelaars in krakkemikkige bootjes de Middellandse Zee op worden gestuurd. Europa zet militaire middelen in om de –in de woorden van de Italiaanse premier Renzi – ‘slavenhandelaren van de 21e eeuw’ te bestrijden. Nieuw is dat niet. Van de 16e tot de 19e eeuw voerden Europese marines, waaronder die van de Republiek, verwoed strijd met slavenhandelaren uit Noord-Afrikaanse havensteden.

Hoe Europa oppermachtig werd

Door: Olaf van Nimwegen

Van de 16e tot de 20e eeuw veroverde het relatief kleine schiereiland Europa hele continenten. Deze overmacht had Europa te danken aan haar militaire superioriteit, die ruimschoots opwoog tegen de enorme overmacht aan manschappen waar ze soms tegenover stond. Hoe ontwikkelde die superioriteit zich? Gebeurde dat ineens, of geleidelijk? En wat gaf de doorslag? Superieur wapentuig, ontwikkelingen op tactisch en organisatorisch gebied, of was het een combinatie van factoren?

De vernielzucht van IS staat in een lange traditie

Door: Lucinda Dirven

Wereldwijd wordt geschokt gereageerd op de doelbewuste vernietiging van het Irakese en Syrische culturele erfgoed door IS. In de media wordt dit geweld dikwijls voorgesteld als het summum van barbarij. De werkelijkheid is gecompliceerder. Het is bepaaldelijk niet voor het eerst dat er op grote schaal en doelbewust beelden en gebouwen worden vernietigd. De geschiedenis staat bol van voorbeelden van dit zogeheten iconoclasme.

De Indonesische massamoord (1965-‘66)

Door: Henk Schulte Nordholt

Vijftig jaar geleden eindigde het bewind van president Sukarno met een massamoord op zijn communistische volgelingen. Naar schatting kwam een half miljoen mensen om het leven. Indonesië slaagt er niet in deze schandvlek te verwerken. Daders hebben nooit verantwoording af hoeven te leggen, nabestaanden van slachtoffers worden nog altijd geïntimideerd.  Wie waren deze daders? En waarom weten Indonesische jongeren vrijwel niks van  dit bloedbad?

Wielrennen en de Algerijnse onafhankelijkheiddstrijd 1954-1962

Door: Niek Pas

De wijze waarop Algerije in de jaren 1954-1962 haar onafhankelijkheid bevocht op Frankrijk geldt als een van de bekendere, want dramatische, voorbeelden uit het wereldwijde dekolonisatieproces dat zich na de Tweede Wereldoorlog voltrok. Die soevereiniteit werd op militaire manier bevochten, daarnaast werd er diplomatie bedreven in de internationale diplomatieke arena, maar ook sport was een wapen. Zo diende voetbal als etalage van ‘Algerijnsheid’ (Algérianité), maar ook andere sporten, zoals het destijds razend populaire wielrennen, speelden een belangrijke rol.

De VARA: laveren tussen vermaak en politiek

Door: Huub Wijfjes

De VARA, in 1925 door 112 radio-amateurs opgericht om het socialisme te verbreiden, wilde de arbeider in eigen veilige kring vermaak bieden. Maar dat was tegen het zere been van partijbonzen in de SDAP, die wilden meer ernst.

RUBRIEK 50 jaar geleden: mediagenieke tropenarts Albert Schweitzer overleden

Door: Marianne Mooijweer

Toen de predikant Albert Schweitzer op dertigjarige leeftijd aankondigde dat hij zich liet omscholen tot tropenarts en in Afrika een kliniek wilde beginnen, maakte hij hetzelfde mee als de huidige ebola-hulpverleners. Zijn omgeving verklaarde hem voor gek. Hij ging zijn leven vergooien voor zieke Afrikanen? Zo’n ziekenhuis kon toch ook wel door een minder getalenteerd persoon gerund worden?

Geschiedenis Magazine 5 2015

Het zomernummer van Geschiedenis Magazine.

 

Lees meer...

Geschiedenis Magazine nummer 3, 2015

Dit nummer ligt sinds 16 april in de winkel. Nooit meer een nummer missen? Neem dan nu een abonnement op Geschiedenis Magazine.

Lees meer...

Geschiedenis Magazine nummer 2, 2015

geschiedenis-magazine-2015-2Thema: Muziek en politiek

Muziek in er niet alleen om het oor te strelen. Het is ook een instrument macht mee te onderstrepen. Andersom komt ook voor en is zij een drukmiddel tégen de macht.

Dansende diplomaten

Als we aan muziek in de Oudheid denken, komt gemakkelijk het beeld op van herders die een beetje op een panfluit speelden. Maar muziek had juist vaak een politieke betekenis.

Middeleeuwse protestliederen

Wat kon een middeleeuwer doen wanneer het gezag corrupt of misdadig was? Hij kon in opstand komen en de wapens oppakken. Maar er was nog een ander middel: het protestlied.

Opera en democratie

De opera in Den Haag was begin 19de eeuw opmerkelijk democratisch: zangers die het volgens het publiek slecht deden, werden weggefloten en vervangen.

Het ideologische lied

Eind 19de eeuw werd de ideologie uitgedragen via liederen. Niet zelden stonden lustig zingende Oranjevrienden in Amsterdam tegenover even luidruchtige revolutionairen.

Muziek van de vijand

De nationaalsocialisten deden in de Tweede Wereldoorlog jazz in de ban. Die was primitief, losbandig, en vooral on-Duits.

----


En verder:

Saladin, held van Oost én West

De kruisvaarders stuitten eind 12de eeuw op een tegenstander van formaat: Saladin. Met zijn legers wist hij Jeruzalem definitief voor de islam te heroveren. Dat hij een islamitisch rolmodel werd, is wel te begrijpen. Verrassend is echter dat Saladin ook in de westerse literatuur tot held uitgroeide.

Brits referendum

Groot-Brittannië in of uit Europa? Deze vraag domineert de Britse verkiezingen in mei. Er komt hierover zelfs een referendum. Die is er al eens eerder geweest: op 5 juni 1975.

Joséphine

Napoleons eerste eega is vaak getypeerd als een zachte, gewillige en inschikkelijke vrouw. Maar Joséphines ambitieloosheid was misschien wel een doortrapte machtsstrategie.

Keerpunt

Omstreeks 1200 v.Chr. veranderde de wereld. Grote koninkrijken stortten ineen als gevolg van oprukkende 'zeevolken'. Hoe dit gebeuren? Recensie van Eric Cline, 1177 v.Chr.

Satirisch tijdschrift

Frankrijk heeft een lange traditie in satirische weekbladen. Aan het begin ervan stond La Caricature, dat in 1830-1835 de regering van Louis Philippe tot mikpunt van spot maakte.

Zelf koning worden

Het koningschap is er voor iedereen die avontuurlijk is aangelegd. Zo werd de onbekende Fransman Orélie-Antoine de Tounens in 1860 koning van Araucanië.

Dit nummer ligt sinds 6 maart in de winkels. Nooit meer een nummer missen? Neem dan nu een abonnement op Geschiedenis Magazine.

Geschiedenis Magazine nummer 1, 2015

CovervGSM15 TDS nr 1-webPresident Roosevelt bespeelde virtuoos de media

Dat de Amerikaanse president Roostevelt door polio in een rolstoel zat, was geen staatsgeheim. Toch werd de beeldvorming hieromtrent zorgvuldig geregisseerd.

Winterkoningin

Elizabeth Stuart leefde vanaf 1621 op uitnodiging van de Oranjes als balling in Den Haag. De hoge uitgaven voor haar luxe hofleven hadden een tactisch doel. De Haagse cultuur voer er wel bij.

Julius Civilis

In 69-70 leidde Julius Civilis de Bataven in een opstand tegen het Romeins gezag. Civilis was een held, al zal hij dat zelf niet gerealiseerd hebben. Hij werd dat pas zo'n 1500 jaar na zijn dood. De 17de-eeuwse Republiek zag in hem een voorloper in haar strijd tegen het Spaans gezag.

Soennieten

In de bugeroorlogen in Irak en Syrië speelt de tegenstelling tusesn soennieten en sjiieten een grote rol. De oorsprong hiervan gaat terug op een vraag in de 7de eeuw: wie volgt Mohammed op?

De arbeider

In de 10de en 20ste eeuw speelde de arbeider een hoofdrol. Maar wie was hij eigenlijk? Onderzoek heeft zich altijd geconcentreerd op arbeiders als groep of beweging.

Winkels

Amsterdam was in de Gouden Eeuw net als nu een échte winkelstad. Hoe zagen winkels er precies uit? Daarvoor is het nodig schilderijen en boedelinventearissen naast elkaar te leggen. 

Geschiedenis Magazine nummer 8, 2014

Schermafbeelding 2014-12-01 om 10.46.23Thema: Het verhaal van onze emoties

Planning en besluit sturen de loop der geschiedenis waarschijnlijk minder dan haat, angst en liefde. Toch wordt er aan emoties aandacht besteed omdat verondersteld wordt dat die altijd hetzelfde zijn. Dit is een misvatting. Rouw, angst, liefde, in elke tijd vertellen ze een ander verhaal.

Binnen dit thema:

Zelfverlies

Rond 1100 ontstond het idee van lezen als een vorm van zelfverlies. Men gaat op in de emoties van een ander. Vooral boeken over het lijden van die ander bleken compassie op te wekken.

Humorenleer

In de Oudheid, in de Middeleeuwen en vroegmoderne tijd had alles -land, klimaat, voedsel, poëzie- invloed op de sappen (humoren) in het lichaam en daarmee op de emoties.

Politiek

Een policitus moet tegenwoordig eerlijk zijn en authentiek. Eind 18de eeuw werd daar anders over gedacht. Goed kunnen acteren was belangrijk voor een politicus.

En verder:

Rome en Carthago

Zij gelden als elkaars 'natuurlijke' en 'eeuwige' vijanden: landmacht Rome en zeemogendheid Carthago. Toch waren ze lange tijd bondgenoten. En toen Hannibal Rome aanviel, was dat niet over zee maar over land.

Roma ten tijde van de val van de muur

Vijfentwintig jaar geleden viel de Berlijnse Muur. Maar niet iedereen profiteerde hiervan. De positie van 10 miljoen Roma in Oost-Europa is er sterk op achteruit gegaan.

Assassijnen

In de 11de en 12de eeuw pleegden de assassijnen vele gerichte moorden. Door het scheppen van een angstcultuur hoopten zij hun visie op de islam te verspreiden.

Elitefeest: sinterklaas

Sinterklaas is er voor iedereen. Toch is het niet altijd en overal een volksfeest geweest. In de 19de eeuw gebruikten rijke kolonistenfamilies in New York het om hun voorname afkomst te onderstrepen.

Homo universalis

Leonardo da Vinci was een veelzijdige alleskunner, een homo universalis. Heeft Nederland ook zo iemand? Dicht in de buurt komt Jan van Scorel, kunstschilder én wetenschapper.

Geschiedenis nr 7, 2014

geschiedenis-magazine-2014-7-400Thema Maand van de Geschiedenis: vriend en vijand

Thema: Willem van Oranje

Willem van Oranje is een nationale held. Hij was de leider van de Opstand tegen Spanje en legde een fundament voor Nederland als onafhankelijke staat. Toch die bewondering er niet altijd geweest. In de 16de en 17de eeuw zagen sommigen Willem zelfs eerder als vijand dan als vriend.


Thema: Vikingen

Wij kennen de Vikingen als meedogenloze woestelingen die kloosters en steden leegroofden en platbrandden. Het waren misschien wel de meest gevreesde vijanden uit de 9de en 10de eeuw. Maar dat is niet het hele verhaal. Vikingen kwamen ook als handelaren. En soms waren ze onze bondgenoten.

Thema:  Pieterszoon Coen

Jan Pieterszoon Coen roept tegenwoordig vaak weerzin op. De gouverneur-generaal van de VOC zou in 1621 genocide hebben bedreven op de Bandeilanden. Historicus Jurrien van Goor rondde een biografie af over Coen waarin hij hem vooral beschrijft als capabel leider.

De belofte van Koerdistan

Koerden in Noord-Irak krijgen momenteel internationale hulp bij de strijd tegen de Islamitische Staat. Dergelijke brede steun hebben zij niet altijd gehad. Na de Eerste Wereldoorlog was hun een eigen staat beloofd, maar steeds werd die belofte gebroken.

Majoor Thomson

Al in 1913 voerden Nederlandse militairen een vredesmissie uit, in Albanië. Een opmerkelijk actieve rol hierin speelde kolonel Thomson, die er het leven bij liet.

Actualisten

In de jaren twintig bestond er veel onvrede over de democratie. Zo zag in 1923 het Verbond van Actualisten het licht, de eerste fascistische partij in Nederland.

Monsieur Afrique

Na de dekolonisatie rond 1960 Frankrijk veel invloed hield in Afrika dankzij een complex machtsspel.
Spil hierin was de politicus Jacques Foccart ofwel 'Monsieur Afrique'.

Onder Ottomanen

Van 1453 tot 1832 leefden de Grieken onder Ottomaanse overheersing. Deze Tourkokratia was echter geen periode van stilstand, zoals vaak wordt beweerd. De Griekse cultuur bloeide.

Petrus Camper

Petrus Camper was de belangrijkste Nederlandse natuuronderzoeker uit de 18de eeuw. In menselijk opzicht was zijn rol niet altijd fraai, zoals blijkt uit een affaire in 1772.

Geschiedenis nr 6, 2014

Geschiednis Magazine 6 van 2014Geschiedenis Magazine 6

Dit nummer ligt vanaf 29 augustus in de winkels

 

Jong in de Gouden Eeuw

Nederlandse jongeren in de 17de eeuw hadden veel overeenkomsten met de moderne jeugd. Zeker in hun gebruik van genotsmiddelen. In iedere universiteitsstad kon je ze wel zien, de losgeslagen ‘trendy’ studenten die zich overgaven aan alcohol, tabak en promiscue seks.

Talleyrand

Frankrijk bevond zich in 1814 in een vergelijkbare positie als Duitsland in 1918. Maar anders dan Duitsland in ‘Versailles’ moest Frankrijk het in ‘Wenen’ niet zo zwaar ontgelden. Deels was dit te danken een Franse diplomaat behept met ‘duivelse’ handigheid: Talleyrand.

Romeinse weldoensters

'Weldoen' loonde in de Romeinse Oudheid. Er was eer en politieke invloed mee te behalen. Weldoeners waren daarom altijd mannen, zo is vaak aangenomen. Dat blijkt toch niet zo.

Historische roman

Historische romans zijn tegenwoordig bestsellers. Dit jaar viert het genre een jubileum: tweehonderd jaar geleden publiceerde Walter Scott de eerste échte historische roman.

Joodse warenhuizen

Warenhuizen waren begin 20ste eeuw de vlaggenschepen van moderniteit en luxe. Vaak waren ze in joodse handen, wat voor venijnige kritiek zorgde.

VOC multi-etnisch

De Verenigde Oost-Indische Compagnie was niet zo puur Nederlands als vaak wordt gedacht. Op haar schepen in Azië had zij etnisch zeer gemengde bemanningen in dienst.

Tegen Oranje

In 1813 was iedereen in Nederland vóór de nieuwe Oranje-koning. Slechts een paar gepassioneerde republikeinen verzetten zich tegen hem, onder wie de joodse arts Lémon.

Noordse oorlog

Dit jaar vieren Nederland en Zweden 400 jaar diplomatieke betrekkingen. De relatie tussen beide landen is vreedzaam geweest. Behalve in 1658-1660. Toen vochten zij om de Sont.

Geschiedenis nr 5, 2014

Cover GSM14 0357 TDS nr 5Special: Onverwachte deelnemers aan WO-I

De Eerste Wereldoorlog was een wereldwijde oorlog met onverwachte deelnemers uit vrijwel alle continenten.

'De zwarten komen!'


Voor veel Europeanen was het een nieuw fenomeen: zwarte soldaten die in Europa vochten. Met name Frankrijk rekruteerde soldaten uit Afrika, tot afgrijzen van de Duitsers.

Een kolonie voor een kolonie

Tienduizenden Indiërs vochten voor de Britten in Oost- Afrika. De dank van Groot-Brittannië na afloop was groot: kroonkolonie India mocht zélf een kolonie in Afrika hebben.

Amerika gaat overstag


In Amerika bestond traditioneel grote weerzin tegen

Keizer Augustus

Tweeduizend jaar geleden stierf Augustus. De eerste keizer van Rome heeft altijd een goede naam gehad. Na een eeuw van burgeroorlogen bezorgde hij Rome de nodige rust en veiligheid. In zijn greep naar de macht was hij echter berekenend en wreed.

Lees meer...

Geschiedenis nr 4, 2014

In mei verschenen: de nieuwe editie van Geschiedenis Magazine. Nu met gratis facsimile van een wereldkaart uit de Atlas van Ortelius (1592).

In dit nummer:

Rusland en de Krim

Rusland annexeerde De Krim al eens eerder. In 1773 veroverde Catharina de Grote het in een oorlog met het Osmaanse Rijk. Zij had daarbij hulp van een Nederlandse zeeofficier: Jan Hendrik van Kinsbergen.

Liever bij Nederland

Na de scheiding met Nederland in 1830 bleven sommige Belgen trouw aan Oranje. Met financiële steun van de Nederlandse koning probeerden ze de onafhankelijkheid van België ongedaan te maken.

De Republiek in de Gouden Eeuw: schatrijk ondanks dankzij oorlog

Handel en oorlog worden vaak voorgesteld als elkaars tegenpolen. Maar in de Nederlandse Republiek in de 17de en 18de eeuw was oorlog een belangrijke motor van de economie.

Lees meer...

Aanmelden nieuwsbrief