Geschiedenis Magazine 5 -2016

Er ligt weer een prachtig nummer in de winkel. Lees er hier meer over!
1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80

 

GM-05 2016 voorlopig

Special beeldenstormen 

Auteur: Erica Kuijpers
Deze zomer is het 450 jaar geleden begon de Nederlandse Beeldenstorm op 10 augustus 1566 in het West-Vlaamse Steenvoorde. De beweging verspreidde zich snel naar het oosten en noorden. Katholieke kerken en kloosters werden gezuiverd van heiligenbeelden en crucifixen, alles wat geassocieerd werd met de mis: ook hosties, altaren en priesterlijke gewaden moesten er op veel plaatsen aan geloven. Het vernielen van heilige beelden, plaatsen of objecten was in 1566 niet nieuw en evenmin uniek- West-Europees.

 

Symboolpolitiek in India

Auteur: Gijs Kruijtzer
Als IS beelden uit oude culturen vernielt, denkt iedereen te weten: deze moslims voeren op extra fanatieke wijze hun religieuze plicht uit. Het idee is dat de islam beelden van levende wezens verbiedt en dat moslims dat gebod altijd gehoorzaamd hebben. Hoe ging het dan toe in India? Hier kwamen vanaf omstreeks het jaar 1000 veroveraars binnen die de islam aanhingen. Hoe gingen zij om met de beelden van hindoes en boeddhisten?

 

Lak aan afgodsbeelden, heilige eiken en runderen

Auteur: Rob Meens
In 772 trok Karel de Grote het gebied van de Saksen binnen. Hij verwoestte een heiligdom dat de Irminsul heette en roofde het goud en zilver dat de Saksen er geofferd hadden. Karel handelde mogelijk uit religieuze motieven maar bracht de Saksen op deze manier ook een forse symbolische klap toe, die zeker politiek effect had. Zo bekeken verschilde het optreden van deze grote christelijke vorst niet van dat van IS in Palmyra. Karel bedacht dit niet zelf: hij imiteerde de tactiek van missionarissen als Willibrord en Bonifatius, die op hun beurt weer geïnspreerd waren door paus Gregorius de Grote.

 

Dat beeld bewoog écht! – Byzantijns geloof in bovennatuurlijke krachten

Auteur: Raf Praet
Onder de Byzantijnse keizers Leo III en Leo V mocht niemand meer beelden maken of vereren. De precieze oorzaak van de twee golven van iconoclasme in de 8ste en 9de eeuw is ondanks veel onderzoek nog steeds niet duidelijk. Beide begonnen na een ongeluksmoment voor de Byzantijnen: een vulkaanuitbarsting in Constantinopel en de kroning van Karel de Grote in 800. De bronnen over deze turbulente tijd zijn vooral afkomstig van de overwinnaars. Wie goed leest, merkt echter dat beide partijen zeer sterk geloofden in de bovennatuurlijke krachten van afbeeldingen. Dat kon Gods kracht zijn, maar ook een demonische. Dit aspect is altijd onderbelicht geweest.

De macht van paus Innocentius III

Auteur: Peter Raedts
Kruistochten tegen moslims en ketters staan op zijn naam, hij bemoeide zich vergaand met het beleid van koningen en was een onvermoeibaar kerkhervormer. Paus Innocentius beschouwde zichzelf als hoogste leider in de wereld. Hoe realistisch was dat?

 

Vechten in Spanje, ‘omdat het moest’

Auteur: Yvonne Scholten
De Spaanse burgeroorlog is ons velen bekend. Minder bekend is dat Nederlandse linkse jongeren op eigen houtje naar Spanje vertrokken om te vechten tegen de fascisten. Welke jongeren kwamen tot deze drastische keus, wat waren hun beweegredenen? Honderden vonden de dood in Spanje of kwamen verminkt terug. Werden de overlevenden met open armen ontvangen in Nederland?

Het elitaire begin van het buurthuis

Auteur: Christianne Smit
In Nederland is het heel gewoon: een buurtcentrum waar wijkbewoners elkaar kunnen ontmoeten of een cursus kunnen volgen. Het lijkt een echt Nederlands, laagdrempelig fenomeen, maar het gaat terug op een Engels initiatief van rijke, bezorgde burgers. Zij wilden er ook zélf wonen en lesgeven.

 

Rivalen in thee en textiel

Auteur: Chris Niertrasz
We associëren de Verenigde Oost-Indische Compagnie met specerijen als nootmuskaat en peper. Inderdaad begon de handel op Azië daarmee, maar in de 18de eeuw concentreerde de Compagnie zich op thee en textiel. Ze koos voor import van goedkope soorten om zo een grotere markt te kunnen bedienen. Haar grote concurrent, de Engelse East India Company, deed lange tijd juist het tegenovergestelde. Maar waarom? Het antwoord schuilt in de bedrijfsarchieven. Nieuw onderzoek heeft voor het eerst de Nederlandse en Britse import van thee en textiel in de 18de eeuw in kaart gebracht. Overheidsregels bleken een sleutelrol te spelen in het ondernemingsbeleid.

 

Vadertje Lenin gaat omver

Auteur: Francis Boer
Ook in het recente verleden was er in Europa een beeldenstorm. In Moskou en andere steden in de voormalige Sovjet-Unie gingen na 1991 tal van beelden van communistische aartsvaders tegen de vlakte. Lange tijd stonden ze voor patriottisme en de nieuwe heilstaat, maar het waren inmiddels vooral zinnebeelden van onderdrukking geworden.

 

Koning na de revolutie – Lodewijk XVIII (1814-1824)

Auteur: Jos Gabriels
Lodewijk maakte de Franse Revolutie van 1789 van dichtbij mee. Het hoofd van zijn oudste broer de koning viel onder de guillotine. Zelf was hij 23 jaar balling. In 1814 kwam hij terug naar Parijs als de nieuwe koning. De vraag was wat voor vorst hij zou worden. Moest hij beantwoorden aan het ideaal van zijn reactionaire aanhangers die een volledige herstel wilden van het absolute koningschap, waarbij het parlement weinig te zeggen had? Of juist streven naar een modernere, constitutionele monarchie?

 

De Europese lente van 1848: democratische revoluties in Parijs en Berlijn

Auteur: Geerten Waling
1848 is bekend als het revolutiejaar in Europa, in tientallen steden en gebieden braken in de eerste maanden van 1848 opstanden uit. De meest verbluffende kant van 1848 was echter de razendsnelle ontwikkeling van een democratische politieke cultuur. In Berlijn en Parijs, twee van de belangrijkste revolutionairen steden, was deze ontwikkeling het sterkst. De gebeurtenissen daar in het jaar 1848 geven inzicht in het ontstaan van onze moderne democratieën, maar ook over de totstandkoming en werking van politieke partijen.

 


Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer dan nu van de aanbieding:

1 jaar Geschiedenis Magazine (8 nummers) voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95)én cadeaus t.w.v. € 75,80


 

Geschiedenis Magazine 4 - 2016

Nu in boekhandel en kiosk, het zomernummer van Geschiedenis Magazine. Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer van de speciale aanbieding:


1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80


GM 4 2016

 

De onvervulde droom van Catharina de Grote

Emmanuel Waegemans
Tsarina Catharina II ging de geschiedenis in als mannenverslindster en formidabele veroveraar die Rusland weer op de kaart zette. Maar voor alles was zij een hervormer die zich liet inspireren door de grote geesten van haar tijd. Haar plannen voor een betere, rechtvaardiger samenleving gingen zo ver dat ze op veel verzet stuitten, uit onverwachte hoek, namelijk de mensen die ze een beter leven wilde bezorgen.

Hoe wreed waren de kruisvaarders echt?

Piet Leupen
Jeruzalem, 1099. De kruisridders waden door het bloed, de verdedigers van de stad zijn massaal afgeslacht. Zo vertellen de kroniekschrijvers het tenminste. In het Midden-Oosten is de inname van Jeruzalem nog steeds hét voorbeeld van de gruweldaden van de kruisvaarders. Maar waren de kruisvaarders echt zo wreed? Het lijkt erop dat de kroniekschrijvers de gruweldaden sterk hebben overdreven. Maar waarom deden ze dat?

Jacobus I van Engeland: openlijk homoseksueel

Marianne Mooijweer
Jacobus Stuart, zoon van Mary Queen of Scots, werd in 1567 koning van Schotland. Hij was toen één jaar oud. Zesendertig jaar later, in 1603, volgde Jacobus Elizabeth I op als koning van Engeland. Dat hij openlijk homoseksueel was, was geen belemmering. Men grapte onder elkaar over 'Queen James' en wie iets van de koning wilde probeerde dat nogal eens door een frisse knappe jongens als boodschapper te sturen.

Amateur-historicus Poetin: klopt zijn Oekraïne-claim?

Hans Thuis
Rond 1110 tekenden Kievse monniken in de Nestorkroniek de geschiedenis op van hun grootvorstendom, het land Roes. Volgens enkele Russische historici, onder wie de amateur-historicus Vladimir Poetin, wordt hier de geboorte van de Russische staat beschreven en is Oekraïne dus onlosmakelijk onderdeel van Rusland. Maar klopt die claim wel? Wij zochten het uit.

Hooikoorts: onbekend voor 1900

Merel Klein
Zodra het weer beter wordt en de pollen in de lucht komen, begint het: hooikoorts. Maar vóór 1800 klaagde niemand daarover. Hoe zit dat?

Wie schrijft het best over het Oude Rome?

Bert Overbeek
Tom Holland en Mary Beard schreven kort na elkaar een boek over het Oude Rome. Welk boek is hert beste?

De Acte van Verlatinge (26 juli 1581) verdient een nationale feestdag

Anton van Hooff
Op 26 juli, vindt Anton van Hooff, moet Nederland voortaan feestelijk vieren dat de Staten-Generaal op die dag in 1581 een ongehoorde stap zetten: ze zwoeren hun koning Filips II af. Hierna ging het land verder als onafhankelijke republiek. Waarom staan we daar zo weinig bij stil?

1916: Nederlandse journalist sneuvelt bij Verdun

Nico van der Woude
De slag bij Verdun eiste 700.000 doden en meer dan een miljoen gewonden. De gemiddelde levensverwachting in de loopgraven beliep veertien dagen. Nederland was neutraal, maar naar schatting vijfhonderd Nederlanders vochten onder Franse vlag. Onder hen de destijds beroemde journalist Jules Hedeman.

Waarom de Pasjeswet mislukte

Bas Kromhout
Zijn grote migratiestromen te beheersen? Het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime probeerde de trek van zwarten naar de steden in te dammen met een draconisch pasjessysteem. Het had nauwelijks effect.

Alexander von Humboldt (1769-1859): ontdekkingsreiziger én wetenschapper

Dirk van Delft
Vanaf zijn vroegste jeugd was Alexander von Humboldt gefascineerd door de natuur en hoe je die kon ordenen. Hij werd een beroemd ontdekkingsreiziger en beschreef als eerste de aarde als één organisch geheel. Niet voor niets heet zulk soort onderzoek nog steeds ‘Humboldtiaanse wetenschap’. Hij was er een meester in.

Dit nummer niet missen maar nog geen abonnee? Profiteer van de speciale aanbieding

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Word abonnee! 

Geschiedenis Magazine 3 - 2016

BewerkGeschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer van de speciale aanbieding:

1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80

In dit nummer:

GM 3 - 2016Nero: psychopaat of dwarse puber?


Door: Anton van Hooff

Als ‘wreed Romeins keizer’ (vier letters) is Nero een weggevertje in kruiswoordraadsels. Zijn reputatie is van oudsher beroerd. Meteen al door de antieke geschiedschrijvers werd hij vervloekt. Maar hij was hoogst populair bij het volk, na zijn dood stonden maar liefst drie valse Nero’s op. Hoe kon het zo uit de hand lopen?

 

SPECIAL WO II: Gestapo spioneerde al in jaren '30 in Nederland              
Door: Jan Brauer

Vanaf 1930 manifesteerde het opkomende Duitse nationaalsocialisme zich steeds nadrukkelijker in de Nederlands-Duitse grensstreek. Hier merkte men veel eerder dan in het binnenland dat er in het buurland wat veranderd was. De grensbewoners zagen nazi-propaganda, een groeiende stroom vluchtelingen en tal van incidenten aan de slagboom. Zelfs de Gestapo speurde over de grens naar spionnen.

 

SPECIAL WO II: De man die de Blitzkrieg uitvond

Door: Mike Harmsen

Op 20 mei 1940 heerste chaos en paniek bij de Geallieerden. Duitse tanks kwamen eindelijk tot stilstand aan de Franse kust. De ‘Panzer’ waren door de onbegaanbaar geachte Belgische Ardennen getrokken en hadden de Frans-Britse linies doorkliefd. In tien dagen tijd was Frankrijk verslagen. De man achter dit enorme en voor de buitenwacht onverwachte succes was de eigengereide Panzer-generaal Heinz Guderian. Zonder zijn tankdoctrine was de Tweede Wereldoorlog heel anders verlopen.

 


Dit nummer ligt sinds 15 april in de winkel. Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer dan nu van de aanbieding:
 
1 jaar Geschiedenis Magazine (8 nummers) voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95)én cadeaus t.w.v. € 75,80


 

 

SPECIAL WO II: Wat zocht Mussert op de Veluwe?

Door: René van Heijningen

Bij de ‘muur van Mussert’ in Lunteren wilde de Nationaal Socialistische Beweging het Nederlandse volk verenigen. De nsb stelde alles in het werk om een gewijde sfeer te scheppen rond een cultus van het vaderland. Maar het sloeg niet aan.

 

SPECIAL WO II: Waarom de Wehrmacht Hitler trouw bleef

Door: Maia Bijl

Er komt steeds meer aandacht voor de individuele Duitse soldaat. Wat dachten, voelden en wilden Duitse soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog? Wat was hun motivatie om te vechten, vaak tot het bittere eind? Drie studies geven een antwoord.

Graf van koning Arthur blijft spoorloos 

Door: Herman Clerinx

De abdij van Glastonbury staat bekend als de plek waar koning Arthur zou begraven liggen. Hoewel Arthur in de mythologie thuishoort, blijft hij het voorwerp van wetenschappelijk onderzoek. Een recente studie zet de opgravingen in de abdij op een rijtje. Duidelijk blijkt hoe Glastonbury door politiek vernuft en commerciële handigheid tot een eersterangs bedevaartsoord uitgroeide.

 

De VOC maakte Taiwan ‘Chinees’

Door: Tonio Andrade en Tristan Mostert

China beschouwt Taiwan als afvallige Chinese provincie. Maar de partij van de nieuwe president die in mei geïnaugureerd wordt, Tsai Ing-wen, wil dat het eiland onafhankelijk blijft en zoekt daarvoor internationale erkenning. Begin 17de eeuw beschouwde China dit eiland echter nog helemaal niet als Chinees grondgebied. Het was de Nederlandse voc die ervoor zorgde dat Chinezen zich permanent op Taiwan gingen vestigen.

 

 

Copernicus leende van de Arabische wetenschap 

Door: Rienk Vermij

Copernicus is zo’n iconische geleerde dat zijn naam een sterk merk is geworden. Geen wonder dat hij nogal eens opduikt in de recente wetenschapsgeschiedenis. Niet vanwege zijn eigen ideeën, maar om die van anderen meer gewicht te geven.

 

 

Voor de Ierse onafhankelijkheid 

Door: Joost Augusteijn

Ierland herdenkt dit jaar voor de honderdste keer de Paasopstand van 24 April 1916. Nationalisten namen toen midden in de Eerste Wereldoorlog de wapens op tegen het Britse gezag. Hun opstand mislukte, maar legde toch de basis voor Ierlands onafhankelijkheid. Dit jaar moet de herdenking een feest worden voor alle Ieren, maar in het door conflicten verscheurde land was gezamenlijk herdenken lange tijd problematisch. Wat speelde er? Vijf vragen over de Ierse Paasopstand.

 

 


Dit nummer ligt sinds 15 april in de winkel. Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer dan nu van de aanbieding:
 
1 jaar Geschiedenis Magazine (8 nummers) voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95)én cadeaus t.w.v. € 75,80

Geschiedenis Magazine 2 - 2016

Nu in boekhandel en kiosk, het maartnummer van Geschiedenis Magazine. Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer van de speciale aanbieding:

1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80

In dit nummer:

GM nummer 2

Djenghis Khan: van outcast tot keizer


Door: Josephine van den Bent

Na de moord op zijn vader was Djenghis Khan jarenlang een outcast. Toch werkte hij zich op tot onbetwiste aanvoerder van de tot op het bot verdeelde Mongoolse stammen, die hij vervolgens drilde tot een onverslaanbare vechtmachine. Toen Djenghis Khan zijn laatst adem uitblies heerste hij over het grootste imperium dat de wereld ooit heeft gekend. Hoe kreeg hij dat voor elkaar?

Java was de hoofdprijs       
       
Door: Marianne Mooijweer

Thomas Stamford Raffles had al voorwerk gedaan toen de Engelsen in augustus 1811 met een oorlogsvloot in de baai van Batavia verschenen en Java van Nederland overnamen. Veel inheemse vorsten bleken mee te helpen de Nederlandse kolonialen met geweld te verdrijven. Niet zomaar uit zichzelf. Had Raffles de vorsten overtuigd dat de Britten het beter met hen hadden voorzien?

Special; vluchtelingen

Als je naar een vreemd land gevlucht bent, word je dan religieuzer? En hoe verwerken vluchtelingen traumatische ervaringen? Actuele vragen- maar ook vluchtelingen in de 16e tot in de 18e eeuw worstelden er ook mee.

Vluchtelingen zijn van alle tijden 

Door: Erika Kuijpers

In de lente van 1635 belegerden Franse en Hollandse troepen gezamenlijk de Brabantse stad Tienen, die in Spaanse handen was. Op 9 juni werd de stad gewelddadig ingenomen, geplunderd en in brand gestoken, ook werd er op grote schaal verkracht. De bevolking moest vluchten, maar waarheen?

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer dan nu van de aanbieding:
 
1 jaar Geschiedenis Magazine (8 nummers) voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95)én cadeaus t.w.v. € 75,80

17e eeuw; immigranten bedenken: 'Het verhaal van de Republiek'

Door: Geert H. Janssen

Migranten waren tijdens de Gouden Eeuw allerminst een passieve minderheid die alleen kon overleven door zich aan te passen. Veel nieuwkomers en hun kinderen waren juist actief betrokken bij de vormgeving van de Nederlandse 17e -eeuwse cultuur. Vaak waren ze nog vaderlandslievender dan de autochtonen.Zo bedachten ze ‘Het verhaal van de Republiek’. 


18e eeuw: gevluchte patriotten dromen van terugkeer

Door: Edwina Hagen

Nederlandse patriotten vluchtten in 1787 het land uit na het herstel van het Oranjebewind. Hoe ondergingen zij hun ballingschap? Hun brieven vertellen een intrigerend, soms hartverscheurend verhaal.

1956: Nederlanders verwelkomen Hongaren; maar premier Drees wil quotum

Door: Ivo van de Wijdeven

De Hongaren die in 1956 op de vlucht sloegen voor de Sovjettroepen, werden in Nederland met open armen ontvangen door de bevolking. Het kabinet-Drees III was minder enthousiast. Er werd zelfs een quotum ingesteld, Nederland ving uiteindelijk veel minder vluchtelingen op dan andere Europese landen.

17e eeuw: Hugenoten doen massaal een beroep op de armenzorg 

Door: David van der Linden

In de 17e eeuw trokken talloze hugenoten uit Frankrijk naar de Nederlanden, op de vlucht voor godsdienstvervolgingen. Helaas liep onze Gouden Eeuw liep op z’n einde, velen moesten dan ook een beroep doen op de armenzorg. Die onzekerheid leidde tot een zoektocht naar de eigen identiteit, ‘het verhaal van de ballingschap’. Het werd een heroïsch verhaal, met scherpe contrasten, dat steeds verder wegdreef van wat er werkelijk was gebeurd.

Caesar was here

Door: Herman Clerinx

Was Caesar in Nederland? Ja, hij schepte er wel over op in zijn boek over de Gallische Oorlog, maar dat is lang beschouwd als dichterlijke overdrijving. Nu zijn echter volgens Leidse archeologen in de uiterwaarden van Maas en Waal bij het Brabantse Kessel sporen van een massamoord, een genocide, aangetroffen. De daders? Zeer waarschijnlijk de troepen van Caesar. 

Gewone Chinezen geloofden niet in Culturele Revolutie

Door: Bas Kromhout

De Chinese leider Mao begon vijftig jaar geleden met een grote zuivering in partij en samenleving: de Culturele Revolutie. De beelden gingen de hele wereld over: schreeuwende jongeren die hun docenten molesteerden, mensenmassa’s die met het Rode Boekje in de hand de woorden van Mao declameerden. Maar volgens China-kenner Frank Dikötter ging de revolutionaire overtuiging van de Chinezen helemaal niet zo diep. 

Geschiedenis Magazine 8 2015

Nu in boekhandel en kiosk, het winternummer van Geschiedenis Magazine. Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer van de speciale aanbieding:

1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80


Kaiser Wilhelm II: schuldig of zondebok? GM-8 cover

door: Jacco Pekelder

De Duitse Keizer Wilhelm II zag zichzelf graag als een alleenheerser wiens wil wet was. Geen wonder dat hij wordt gezien als dé hoofdschuldige van de Eerste Wereldoorlog. Maar was Wilhelm wel zo machtig? Of gebruikten de ware schuldigen hem als zondebok? U leest er alles over in het decembernummer van Geschiedenis Magazine, dat nu verkrijgbaar is.

Verder in het decembernummer van Geschiedenis Magazine

Special: Drugs!

In 18e eeuw was het zoete gin, in de jaren zestig LSD – lees over de geschiedenis van geestverruimende middelen die ineens in de mode kwamen en grote paniek veroorzaakten bij de autoriteiten. 

Thema: Strijd tegen de roes

In de 18de eeuw was Engeland in de ban van gin. Er heerste een algehele angst dat deze nieuwe, goedkope alcoholische drank tot criminaliteit, krankzinnigheid en verstoring van de maatschappelijke orde zou leiden. In de 19de en 20dste eeuw ontstonden er, gerelateerd aan andere roesmiddelen, opnieuw zulke paniekgolven. De strijd tegen de roes blijkt vooral een moderne strijd.


Bier [Claire Weeda]

Het volk liet zich op feestdagen vol lopen met bier. Rijke mensen deden zich vooral tegoed aan wijn. Toch was verslaving onbekend in de Middeleeuwen.


Gin [Ivo Nieuwenhuis]

De eerste 'War on drugs' woedde begin 18de eeuw in Engeland. Moraalridders uit de elite gruwden van de arme sloebers in de Londense achterbuurten die in gin hun troost zochten.


Wodka [Ad van de Staaij]

Tsaar Nicolaas II besloot in 1914 tot een drooglegging. Hij hoopte dat nuchtere soldaten hem de oorlogsoverwinning zouden bezorgen. De gevolgen pakte heel anders uit.


LSD [Jos ten Berge]

De Hongaarse student medicijnen László Mátéfi experimenteerde in 1951 met de nog vrij nieuwe drug lsd. Het doel: inzicht krijgen in de belevingswereld van geesteszieken.

 

Een meesterlijke vervalsing

door: Herman Clerinx

Het Ossian-epos (‘de Keltische Edda’) werd in 1761 ontdekt en werd meteen een hit. Het lange heldengedicht beïnvloedde Goethe en Sir Walter Scott en behoorde tot de lievelingsliteratuur van Napoleon. Maar het bleek een meesterlijke vervalsing.

Veteranen over de politionele actie in Indonesië

door: Gert Oostindie

Als collectief maakte de Nederlandse krijgsmacht zich bij de ‘politionele acties’ op grote schaal schuldig aan oorlogsmisdrijven; ontsporing van geweld was een structureel, geen incidenteel fenomeen. Dit is de laatste jaren aangetoond, maar er waren al veel eerder berichten in de media. Veteranen hebben altijd geprotesteerd tegen deze lezing. Een recent onderzoek zet hun ervaringen op een rij. 

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Neem een abonnement. Profiteer van de speciale aanbieding: 1 jaar Geschiedenis Magazine (8 nummers) voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80

Het ondenkbare verklaren

door: Jaap Cohen

De holocaust was een unieke gebeurtenis die met niets te vergelijken is. Hoe uniek was de Holocaust? Generaties schoolkinderen hebben geleerd dat de geschiedenis zich nooit herhaalt. Historische vergelijkingen gaan bijna altijd mank. Dat geldt zeker voor de Tweede Wereldoorlog; geen ander drama uit de geschiedenis wordt als zodanig uniek beschouwd als de Holocaust. Iets waar we dus niets uit kunnen leren voor nu. Tegenwoordig zijn er historici die dat tóch doen.

De Watersnoodramp van 1916

door: Marianne Mooijweer

Begin 20eeuw was Nederland er van overtuigd dat de dijken sterk genoeg waren om Noord-Holland te beschermen tegen de Zuiderzee. De laatste keer dat de dijken braken was immers al zo lang geleden: 1825. Toch bezweken ze her en der in de stormnacht van 13 januari 1916. Amsterdam werd net gespaard. 51 mensen verdronken, maar de ramp was koren op de molen van minister van Waterstaat Cornelis Lely.

14 december 1865: Ku Klux Klan opgericht

door: Marianne Mooijweer

Het leek in december 1865, een paar maanden na afloop van de Amerikaanse Burgeroorlog, zes hoog opgeleide veteranen uit het Zuidelijke leger leuk om een gezelligheidsvereniging te hebben. Maar de Ku Klux Klan veranderde al snel van karakter.

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Neem een abonnement. Profiteer van de speciale aanbieding:

1 jaar Geschiedenis Magazine (8 nummers) voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80

Dit is de laatste jaren aangetoond, maar er waren al veel eerder berichten in de  media. Veteranen hebben altijd geprotesteerd tegen deze lezing. Een recent onderzoek zet hun ervaringen op een rij.

Geschiedenis Magazine 7 2015

Het oktobernummer van Geschiedenis Magazine.

1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80


Wat wilde Alexander de Grote? 

HR GSM15 TDS nr 7 COVER-DEF-WEB

Door: Henk Singor


Het thema van de Maand van de Geschiedenis is ‘tussen droom & daad’. Een uitstekende gelegenheid om aandacht te besteden aan de dromen die Alexander de Grote najoeg. Want wat wilde Alexander eigenlijk? De Perzen verslaan en dan wel verder zien? Of wilde hij meer? God worden bijvoorbeeld? De gehele mensheid verenigen?

Inspraak, ook voor de allerarmsten: de Engelse Burgeroorlog (1640 – 1660)

Door: Jan Frans van Dijkhuizen


Halverwege de 17e eeuw brak er in Engeland een religieus gemotiveerde burgeroorlog uit die koning Karel I letterlijk de kop kostte. Na het herstel van de monarchie in 1660 werd het gangbaar de burgeroorlog af te doen als een kortdurende antimoderne en apocalyptische afwijking van de norm. Maar hiermee blijven de progressieve inzet én erfenis van de oorlog buiten beeld.

Zheng He: de zeeheld die in geen enkel jongensboek voorkomt

Door: Gijsbert Oonk


De Chinese admiraal Zheng He maakte tussen 1405 en 1433 zeven grote reizen over zee van China naar Zuid-India en Oost-Afrika. Zijn vloot was meer dan 300 schepen groot en behuisde meer dan 28.000 manschappen. Ter vergelijking: de Santa Maria, het vlaggenschip van Columbus, had plaats voor 150 manschappen. Wat weten we eigenlijk van deze zeeheld die in geen enkel jongensboek voor komt?

Radicale Nederlandse jongeren bij de Vietcong

Door: Ron Blom en Bart van der Steen


De kranten staan vol met berichten over moslimjongeren die zich aansluiten bij IS. Maar het is niet voor de eerste keer dat er in Nederland radicale jongeren in vreemde krijgsdienst willen treden. In de jaren zestig ontwikkelden trotskisten het plan naar Vietnam te gaan om er tegen het Amerikaanse leger te vechten. Anders dan nu reageerde de overheid destijds afwachtend.

Onverdedigbaar Nederland: legerbezuinigingen in het interbellum

Door: Bas Kromhout


In de jaren na de Eerste Wereldoorlog werd er, net als nu, sterk bezuinigd op Defensie. De oorzaak hiervoor lag niet bij links (pacifisten, socialisten), maar bij rechts. Waarom, zo redeneerden confessionelen en liberalen, investeren in een krijgsmacht als het land toch niet te verdedigen is?

De redders van het Binnenhof

Door:Diederik Smit


In het buitenland spat de nationale trots van de parlementsgebouwen die er in de 19e  eeuw zijn opgetrokken. In Nederland zetelt de volksvertegenwoordiging echter al 200 jaar in een ogenschijnlijk rommelig en oud complex. Plannen voor nieuwbouw waren er wel degelijk, maar die werden in het laatste kwart van de 19e eeuw van tafel geveegd door een brede coalitie.  
 

Historici over zichzelf

Door: Binne de Haan


Historici schrijven met objectieve afstand over het verleden, dat is althans het ideaal. Maar wat gebeurt er als het onderwerp de historicus zelf is? Heel wat historici hebben zich gewaagd aan het schrijven van een autobiografie, van Edward Gibbon tot Emmanuel Le Roy Ladurie, van Loe de Jong tot Hermann von der Dunk. Hoe objectief is de historicus die zijn levensverhaal te boek stelt?

Zelfmoordaanslagen in Nederlands-Indië

Door: Leo van Bergen


Nederland voerde eind 19e eeuw een bloedige oorlog in Atjeh. De overwinning leek compleet in 1904, maar dat was schijn. Het islamitische verzet vocht door, vooral met zelfmoordaanslagen, de zogeheten Atjeh-moorden. Vreemd genoeg besefte de koloniale regering niet dat ze tegen de Nederlandse bezetting gericht waren. Men schreef de moorden toe aan godsdienstwaanzin, mogelijk met een ziekelijke achtergrond. Er waren namelijk opvallend veel lepralijders onder de aanslagplegers. 

Geschiedenis Magazine 6 2015

Het septembernummer van Geschiedenis Magazine.

1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én cadeaus t.w.v. € 75,80

Unieke powervrouw : FARAO HATSJEPSOET

Door: Joost Vermeulen

Tweeëntwintig jaar regeerde ze onafgebroken over een welvarend opper- en nederEgypte. Dit is geen enkele andere vrouw voor of na haar gelukt. Bovendien was Hatsjepsoet waarschijnlijk de machtigste farao aller tijden, machtiger dus dan haar mannelijke voorgangers en navolgers. Hoe kreeg ze dat voor elkaar?

Farao HatsjepsoetRomeinse Limes Zomer: Hoe het Nederlands ontstond

Door: Herman Clerinx

De Romeinse aanwezigheid in het noorden van Gallië duurde ongeveer drie eeuwen. Na een interne crisis droegen de Romeinen dit deel van hun rijk grotendeels over aan bevriende Germanen die voortaan de grens bewaakten tegen vijandelijke stammen. De taal van de nieuwe machthebbers kreeg de overhand, maar werd gekleurd door het Keltisch-Latijnse accent van de  plaatselijke bevolking. Modern taalkundig onderzoek vindt sporen van dat accent in ons Nederlands terug.

Het geheime archief van Isaac Newton: duistere profetieën én alchemie

Door: Rienk Vermij

De kans is groot dat u bij de naam Isaac Newton aan natuurkunde denkt. Dat is terecht. Maar wist u dat Newton zich met evenveel, zo niet meer passie verdiepte in duistere apocalyptische profetieën en alchemie? Zo berekende hij dat de Wederkomst van Christus zou plaatsvinden rond 2060. Om Newtons imago van rationele wetenschapper in stand te houden, zorgde zijn familie er na zijn dood voor dat zijn archief hermetisch werd afgesloten.

3 eeuwen strijd tegen de Barbarijse zeerovers

Door: Ivo van de Wijdeven

Bijna dagelijks zijn ze in het nieuws, de vluchtelingen uit Noord-Afrika die door mensensmokkelaars in krakkemikkige bootjes de Middellandse Zee op worden gestuurd. Europa zet militaire middelen in om de –in de woorden van de Italiaanse premier Renzi – ‘slavenhandelaren van de 21e eeuw’ te bestrijden. Nieuw is dat niet. Van de 16e tot de 19e eeuw voerden Europese marines, waaronder die van de Republiek, verwoed strijd met slavenhandelaren uit Noord-Afrikaanse havensteden.

Hoe Europa oppermachtig werd

Door: Olaf van Nimwegen

Van de 16e tot de 20e eeuw veroverde het relatief kleine schiereiland Europa hele continenten. Deze overmacht had Europa te danken aan haar militaire superioriteit, die ruimschoots opwoog tegen de enorme overmacht aan manschappen waar ze soms tegenover stond. Hoe ontwikkelde die superioriteit zich? Gebeurde dat ineens, of geleidelijk? En wat gaf de doorslag? Superieur wapentuig, ontwikkelingen op tactisch en organisatorisch gebied, of was het een combinatie van factoren?

De vernielzucht van IS staat in een lange traditie

Door: Lucinda Dirven

Wereldwijd wordt geschokt gereageerd op de doelbewuste vernietiging van het Irakese en Syrische culturele erfgoed door IS. In de media wordt dit geweld dikwijls voorgesteld als het summum van barbarij. De werkelijkheid is gecompliceerder. Het is bepaaldelijk niet voor het eerst dat er op grote schaal en doelbewust beelden en gebouwen worden vernietigd. De geschiedenis staat bol van voorbeelden van dit zogeheten iconoclasme.

De Indonesische massamoord (1965-‘66)

Door: Henk Schulte Nordholt

Vijftig jaar geleden eindigde het bewind van president Sukarno met een massamoord op zijn communistische volgelingen. Naar schatting kwam een half miljoen mensen om het leven. Indonesië slaagt er niet in deze schandvlek te verwerken. Daders hebben nooit verantwoording af hoeven te leggen, nabestaanden van slachtoffers worden nog altijd geïntimideerd.  Wie waren deze daders? En waarom weten Indonesische jongeren vrijwel niks van  dit bloedbad?

Wielrennen en de Algerijnse onafhankelijkheiddstrijd 1954-1962

Door: Niek Pas

De wijze waarop Algerije in de jaren 1954-1962 haar onafhankelijkheid bevocht op Frankrijk geldt als een van de bekendere, want dramatische, voorbeelden uit het wereldwijde dekolonisatieproces dat zich na de Tweede Wereldoorlog voltrok. Die soevereiniteit werd op militaire manier bevochten, daarnaast werd er diplomatie bedreven in de internationale diplomatieke arena, maar ook sport was een wapen. Zo diende voetbal als etalage van ‘Algerijnsheid’ (Algérianité), maar ook andere sporten, zoals het destijds razend populaire wielrennen, speelden een belangrijke rol.

De VARA: laveren tussen vermaak en politiek

Door: Huub Wijfjes

De VARA, in 1925 door 112 radio-amateurs opgericht om het socialisme te verbreiden, wilde de arbeider in eigen veilige kring vermaak bieden. Maar dat was tegen het zere been van partijbonzen in de SDAP, die wilden meer ernst.

RUBRIEK 50 jaar geleden: mediagenieke tropenarts Albert Schweitzer overleden

Door: Marianne Mooijweer

Toen de predikant Albert Schweitzer op dertigjarige leeftijd aankondigde dat hij zich liet omscholen tot tropenarts en in Afrika een kliniek wilde beginnen, maakte hij hetzelfde mee als de huidige ebola-hulpverleners. Zijn omgeving verklaarde hem voor gek. Hij ging zijn leven vergooien voor zieke Afrikanen? Zo’n ziekenhuis kon toch ook wel door een minder getalenteerd persoon gerund worden?

Geschiedenis Magazine 5 2015

Het zomernummer van Geschiedenis Magazine.

 

Lees meer...

Geschiedenis Magazine nummer 3, 2015

Dit nummer ligt sinds 16 april in de winkel. Nooit meer een nummer missen? Neem dan nu een abonnement op Geschiedenis Magazine.

Lees meer...

Geschiedenis Magazine nummer 2, 2015

geschiedenis-magazine-2015-2Thema: Muziek en politiek

Muziek in er niet alleen om het oor te strelen. Het is ook een instrument macht mee te onderstrepen. Andersom komt ook voor en is zij een drukmiddel tégen de macht.

Dansende diplomaten

Als we aan muziek in de Oudheid denken, komt gemakkelijk het beeld op van herders die een beetje op een panfluit speelden. Maar muziek had juist vaak een politieke betekenis.

Middeleeuwse protestliederen

Wat kon een middeleeuwer doen wanneer het gezag corrupt of misdadig was? Hij kon in opstand komen en de wapens oppakken. Maar er was nog een ander middel: het protestlied.

Opera en democratie

De opera in Den Haag was begin 19de eeuw opmerkelijk democratisch: zangers die het volgens het publiek slecht deden, werden weggefloten en vervangen.

Het ideologische lied

Eind 19de eeuw werd de ideologie uitgedragen via liederen. Niet zelden stonden lustig zingende Oranjevrienden in Amsterdam tegenover even luidruchtige revolutionairen.

Muziek van de vijand

De nationaalsocialisten deden in de Tweede Wereldoorlog jazz in de ban. Die was primitief, losbandig, en vooral on-Duits.

----


En verder:

Saladin, held van Oost én West

De kruisvaarders stuitten eind 12de eeuw op een tegenstander van formaat: Saladin. Met zijn legers wist hij Jeruzalem definitief voor de islam te heroveren. Dat hij een islamitisch rolmodel werd, is wel te begrijpen. Verrassend is echter dat Saladin ook in de westerse literatuur tot held uitgroeide.

Brits referendum

Groot-Brittannië in of uit Europa? Deze vraag domineert de Britse verkiezingen in mei. Er komt hierover zelfs een referendum. Die is er al eens eerder geweest: op 5 juni 1975.

Joséphine

Napoleons eerste eega is vaak getypeerd als een zachte, gewillige en inschikkelijke vrouw. Maar Joséphines ambitieloosheid was misschien wel een doortrapte machtsstrategie.

Keerpunt

Omstreeks 1200 v.Chr. veranderde de wereld. Grote koninkrijken stortten ineen als gevolg van oprukkende 'zeevolken'. Hoe dit gebeuren? Recensie van Eric Cline, 1177 v.Chr.

Satirisch tijdschrift

Frankrijk heeft een lange traditie in satirische weekbladen. Aan het begin ervan stond La Caricature, dat in 1830-1835 de regering van Louis Philippe tot mikpunt van spot maakte.

Zelf koning worden

Het koningschap is er voor iedereen die avontuurlijk is aangelegd. Zo werd de onbekende Fransman Orélie-Antoine de Tounens in 1860 koning van Araucanië.

Dit nummer ligt sinds 6 maart in de winkels. Nooit meer een nummer missen? Neem dan nu een abonnement op Geschiedenis Magazine.

Aanmelden nieuwsbrief